Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Komendy wojskowe Rzymian


Rzymscy legioniści

Jako że do naszych czasów nie zachował się żaden regulamin wojskowy uwzględniający komendy rzymskie z okresu republiki lub cesarstwa, toteż większość komend jest zaadaptowana ze „Strategikonu”. Naukowcy podejrzewają, że autorem dzieła jest sam cesarz bizantyjski – Maurycjusz – i taki jest ogólny pogląd. Niektórzy jednak sądzą, że prawdziwym twórcą może być brat Piotr lub innych członek sztabu wojskowego Bizancjum.

„Strategikon” został napisany prostą greką w późnym VI wieku n.e. Dzieło podsumowuje reformy wojskowe wdrożone przez cesarza Maurycjusza. XII ksiąg opisuje różne aspekty taktyki armii bizantyjskiej z VI wieku n.e.: jazdę, piechotę, oblężenia, zaopatrzenie, marsze itd. Autor z pewnością znał dzieło Aelianusa Tacitusa (II wiek n.e.) – „Teoria taktyki” oraz „Strategikos” Onasandera (I wiek n.e.). Po przetłumaczeniu na łacinę, jest to najstarszy znany łaciński regulamin wojskowy.

Poniżej komendy wojskowe zgromadzone ze „Strategikonu”, w łacinie. Niektóre z tych komend z pewnością sięgają czasów rzymskich legionów i były w użyciu. Armia bizantyjska w dużym stopniu opierała się na wzorcach rzymskich – nie inaczej było z terminologią wojskową i komendami. Dlatego też śmiało możemy je rozpatrywać w przypadku Rzymian.

Komendy wojskowe


  • ACIA IN ACIA – Kolumna w kolumnie
  • ADIUTA DEUS – Panie, pomóż nam
  • AD CONTO, CLINA – Front prawy
  • AD DECARCHAS – Za Decarchas (oddział 10 ludzi)
  • AD FULCON – Formuj Fulkon (formacja)
  • AD LATUS STRINGE – Zamknij szeregi
  • AD OCTO – Dla ośmiu z rzędu
  • AD PENTARCHAS – Za Pentarchas (oddział 5 ludzi)
  • AD SCUTO CLINA – Front lewy
  • AMI FULCO – Kontynuuj w Fulkon (formacja)
  • BANDO SEQUUTE – Podążaj za sztandarem
  • BANDUM CAPTA – Obserwuj sztandar
  • CEDE – Wstąp ponownie
  • CUM ORDINE SEQUE – Podążaj w dobrym porządku
  • CURSU MINA! – Galop! Szarża!
  • DEPONE (AU) DEXTRA – Skręt w prawo
  • DEPONE (AU) SENESTRA – Skręt w lewo
  • DIRIGE FRONTEM – Dostosuj przód
  • EQUALITER AMBULA – Nacieraj równomiernie
  • EXI – Wystąp z kolumny
  • INTRA – Wstąp
  • IPSO SEQUE CUM BANDO MILIX – Żołnierzu, podążaj za sztandarem z resztą swojego oddziału
  • IPSUM SERVE ET TU BANDIFER – Ty także, chorąży, utrzymuj swoją pozycję
  • JUNGE – Zamknij szeregi
  • JUNGE FULCO – Spotkaj się w Fulkon (zamknij się w formacji Fulkon lub razem w Fulkon)
  • LARGIA AD AMBAS PARTES – Rozwiń po obu stronach
  • LARGIA AD DEXTRAM – Rozwiń po prawej
  • LARGITER AMBULA – Nacieraj w otwartym porządku
  • MANDATA CAPTATE – Słuchaj rozkazów
  • MEDII PARTITIS AD DIFALANGIAM – Podziel na pół. Podwójna falanga
  • MOVE – Naprzód
  • MUTA LOCUM – Zmień pozycję
  • NEMO ANTECEDAT BANDUM – Nikt nie naciera przed sztandarem
  • NEMO DEMITTAT – Nie do tyłu
  • NEMO DEMITTAT BANDUM ET INIMICOS SEQUE – Nikt nie opuszcza sztandaru ani nie podąża za wrogiem
  • NON VOS TURBATIS – Nie twórz nieporządku
  • ORDINEM SERVATE – Utrzymaj rozmieszczenie
  • PARATI – Przygotuj się
  • PERCUTE! – Szarża!
  • PRIMI FERMI, SECUNDI AD DIFALANGIAM EXITE – Pierwsze linie zatrzymują się. Drugie formują podwójną falangę
  • REDI – W tył zwrot
  • REVERTE – Wróć
  • SERVA MILIX ORDINEM POSITUM – Żołnierz utrzymuje przydzieloną pozycję
  • SI VERO BANDUM DEMITTES EO MODO NON VERO VICES – Jeśli pozostawisz sztandar, nigdy nie wygrasz
  • SIC VENIAS VERO AEQUALIS FACIES – Nacieraj równo z drugim w swoim rzędzie
  • SILENTIUM – Cisza!
  • SIVE PUGNAS SIVE SEQUES INIMICUM SIVE AEQUALIS FACIES, NON FORTE MINARE UT NE SPARGES TU SUUM ORDINEM – Kiedy walczysz, kiedy ścigasz wroga, kiedy trzymasz linię, nie szarżuj żywiołowo, aby nie złamać formacji
  • STA – Postój
  • SUSCIPE – Zwiad
  • TALIS EST COMODUM MILES BARBATI – Więc działaj jak dzielny żołnierz
  • TORNA MINA – Odwrócić się i szarża
  • TRANSFORMA – Front w tył
  • TRANSMUTA – Zmień pozycję
  • UNDIQUE SERVATE – Front w kierunku dowolnej strony

Źródła wykorzystane

  • Maurycjusz, Strategikon

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego finansowego wsparcia!

Aby portal mógł istnieć i się dalej rozwijać potrzebne jest finansowe wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer. Wierzę w to, że będę mógł liczyć na szersze wsparcie, które pozwoli mi jeszcze bardziej poświęcić się mojej pracy i pasji, maksymalnie usprawniać stronę oraz ukazywać świat antycznych Rzymian w interesującej formie.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Co nowego w świecie antycznych Rzymian?

Praktycznie co chwilę pojawiają się nowe informacje o nowych odkryciach i ciekawostkach o antycznym Rzymie. Jeśli chcesz być na bieżąco z nowościami zapisz się do newslettera.

Zapisz się do newslettera!