Kohorta

Kohorta (cohors; liczba mnoga cohortes) była to jednostka taktyczna armii rzymskiej licząca 3 manipuły, czyli 6 centurii. Odpowiednik ilościowy współczesnego batalionu. Legion liczył dziesięć kohort. W czasach Juliusza Cezara liczyła 600 ludzi. Nazewnictwo kohort było nieskomplikowane: „pierwsza kohorta”, „druga kohorta” itd. Za Cesarstwa Rzymskiego pierwsza kohorta legionu – cohors miliaria – liczyła 800 żołnierzy (5 centurii po 160 żołnierzy); pozostałe – cohortes quingenariae – po 480 (6 centurii po 80 żołnierzy). Kohorty nie miały w normalnych warunkach własnego dowódcy, lecz były w czasie walki dowodzone przez najwyższego stopniem centuriona. Pierwsza kohorta dowodzona była przez Primus Pilus (najwyższy rangą centurion w legionie). Kohorta ta dzierżyła sztandar i orła legionu w czasie walki, czyniąc ją najbardziej doświadczoną i prestiżową jednostką. Zwiększenie liczebności i znaczenia pierwszej kohorty nastąpiło w I wieku n.e.

Centurioni kolejnych sześciu centurii (od najmniej do najbardziej prestiżowego stanowiska): hastatus posterior, hastatus prior, princeps posterior, princeps prior, pilus posteriorpilus prior.

Kohorta liczyła najczęściej około 480 żołnierzy. Każda z 6 centurii (centuriae) składała się z 80 ludzi, gdzie każda dowodzona była przez centuriona, wspieranego przez młodszego oficera. Centuria na przestrzeni dziejów liczyła od 60 do 80 ludzi.

Kohorta jako jednostka taktyczna powstała w wyniku reform Mariusza przeprowadzonych około 108 roku p.n.e. Znosiła system manipułowy i podział legionistów na hastati,  principes i triarii (choć w nomenklaturze rzymskiej nazwy te pozostały, lecz oznaczały po prostu poszczególne, identycznie wyposażone kohorty). Wraz ze zniesieniem „klas” żołnierzy ujednolicono uzbrojenie.

Warto odnotować, że pierwsza wzmianka o kohorcie pojawia się u Polibiusza, a dotyczy walk w Hiszpanii prowadzonych przez Scypiona Afrykańskiego Starszego w czasie II wojny punickiej. Wzmianka ta pokazuje, że koncepcja większych związków taktycznych niż manipuł była znana wcześniej, jednak wszyscy historycy są zgodni, że był to jednorazowy zabieg.

Rodzaje kohort rzymskich


  • Cohors alaria – jednostka sojusznicza lub auxilia
  • Cohors classica – jednostka auxlia pierwotnie sformowana z żeglarzy piechoty morskiej
  • Cohors equitata – jednostka piechoty auxilia z doczepioną eskadrą jazdy
  • Cohors peditata – jednostka piechoty
  • Cohors sagittaria – jednostka łuczników
  • Cohors speculatorum – jednostka strażnicza Marka Antoniusza, skomponowana ze zwiadowców
  • Cohors torquata – jednostka auxilia nagrodzona torques (wojskową dekoracją)
  • Cohors tumultuaria (od tumultus – „chaos”) – nieregularna jednostka auxilia

Kohorty auxilia mogły być quinquagenaria (czyli nominalnie 500 żołnierzy) lub milliaria (1000 ludzi).

Inne kohorty rzymskie


W Rzymie występowały także paramilitarne kohorty, które nie należały do legionu:

  • Dziewięć kohort pretorianów (cohortes praetoriae).
    • Cohors togata – jednostka pretorianów ubranych „po cywilnemu”, wypełniających swoje obowiązki wewnątrz świętego centrum Rzymu (pomperium), gdzie zbrojne siły nie mogły przebywać.
  • Cohortes urbanae – „kohorty miejsce”; milicja patrolująca stolicę.
  • Cohortes vigilum – „wigilowie”; służby porządkowe, milicja i straż pożarna.
  • Cohors Germanorum – jednostka germańskiej straży przybocznej cesarza (Germani custodes corporis)

Źródła wykorzystane

  • Stephen Dando-Collins, Żołnierze Marka Antoniusz. III Legion Rzymski, Warszawa 2008

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Aby portal mógł istnieć i się dalej rozwijać potrzebne jest finansowe wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer. Wierzę w to, że będę mógł liczyć na szersze wsparcie, które pozwoli mi jeszcze bardziej poświęcić się mojej pracy i pasji, maksymalnie usprawniać stronę oraz ukazywać świat antycznych Rzymian w interesującej formie.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Co nowego w świecie antycznych Rzymian?

Jeżeli chcesz być na bieżąco z nowościami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera.

Zapisz się do newslettera!