Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Bachus


Bachus dłuta Michała Anioła.
Na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0.

Bachus (Bacchus) był rzymskim odpowiednikiem Dionizosa. Bóg dzikiej natury, winnej latorośli i wina, reprezentujący nie tylko jego upajający wpływ, ale także ten dobroczynny. Dionizos został zaadoptowany przez Rzymian jak wielu innych greckich bóstw. Bachus jest niekiedy wiązany z miejscowym bogiem rolniczym Liberem (Wolny).

Dionizos pojawił się w Rzymie już na początku V wieku p.n.e. podczas klęski głodu. Decyzją senatu został włączony do oficjalnego panteonu wraz z innymi helleńskimi bóstwami, mającymi zapewnić obfite plony – Kore i Demeter. Identyfikowano go z miejscowym bogiem rolniczym, zwanym Liber (Wolny).

Bachanalia


Świętem ku czci Bachusa były Bachanalia lub Bachanalie (bacchanalia) obchodzone w dniach 16 i 17 marca. Były to hulaszcze zabawy; orgiastyczne obrzędy dokonywane na cześć Bachusa.
Tytus Liwiusz utrzymuje, że zostały zapoczątkowane w Wielkiej Grecji, skąd przedostały się do Etrurii, skąd dopiero do Rzymu i rozpowszechniły się szczególnie w południowej Italii. Wiązały się z nimi liczne potępiane nadużycia, przez co przerodziły się z czasem w rozpustne orgie.

Wszelkie informacje na temat bachanaliów mamy jedynie od zaciekłych wrogów tego kultu. Jednym z nich był chrześcijański apologeta Minuncjusz Feliks Oktawiusz żyjący na przełomie II i III wieku n.e.:

Poznają się między sobą po tajemniczych znakach i odznakach i kochają się jeszcze przed poznaniem. Wszędzie między nimi panuje jakby kult rozkoszy zmysłowej: nazywają się bez różnicy braćmi i siostrami, by nawet najzwyczajniejszy nierząd przez wprowadzenie świętego imienia stał się kazirodztwem. Temu, który ma być wtajemniczony w świętości, podają dziecko mąką pokryte, by oszukać niebacznych. Kandydat widząc tylko mąkę i sądząc, że uderzenia będą niewinne, ślepymi i niewidocznymi ranami zabija niemowlę. Oni zaś krew tego dziecka – co za okropność! – łakomie liżą, wśród bójki rozdzierając jego członki.

Tytus Liwiusz z kolei przedstawia zeznanie pewnej wyzwolenicy, która działając z zemsty, spowodowała ujawnienie obrzędów i fale aresztowań wśród ich uczestników:

Więcej tam nierządu mężczyzn między sobą niż z kobietami. Jeśli ktoś jest zbyt oporny wobec pohańbienia i nie chce się poddać występkowi, składa się go na ofiarę (…). Mężczyźni, jakby szałem tknięci, wpadają w nastrój wieszczy wśród opętańczych konwulsji ciała, mężatki w stroju bachantek z rozpuszczonymi włosami pędzą z płonącymi pochodniami nad Tyber… Mówi się, że bogowie porywają ludzi, gdy ich się przywiązuje do odpowiedniej machiny i unosi z oczu do ukrytych lochów. A są to właśnie ci, którzy nie chcą przystąpić do sprzysiężenia.

Okazało się, że osoby te były często powiązane ze zwykłymi przestępstwami, fałszerstwami, morderstwami i konspiracją polityczną.

Bachanalia ukazane na rzymski sarkofagu, datowanym na lata 210-220 n.e.
Na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0.

Obrzędy te zostały zakazane przez Senat w 186 roku p.n.e. Pretekstem była troska o moralność obywateli i o religię publiczną. Zakaz dotyczył nawet populacji hellenistycznej w Wielkiej Grecji, później objął również prowincje.

Źródła wykorzystane

  • Kempiński Andrzej, Encyklopedia mitologii ludów indoeuropejskich, Warszawa 2001
  • Kęciek Krzysztof, Krwawe bachanalia. Dlaczego w Rzymie zabito tysiące czcicieli Bachusa?, "Historia Focus", 18 sierpnia 2014
  • Kondrat Dorota, Dionizyjskie harce w Italii, "Uniwersytet", listopad 2000
  • Schmidt Joël, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Katowice 1996

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego finansowego wsparcia!

Aby portal mógł istnieć i się dalej rozwijać potrzebne jest finansowe wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer. Wierzę w to, że będę mógł liczyć na szersze wsparcie, które pozwoli mi jeszcze bardziej poświęcić się mojej pracy i pasji, maksymalnie usprawniać stronę oraz ukazywać świat antycznych Rzymian w interesującej formie.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Co nowego w świecie antycznych Rzymian?

Praktycznie co chwilę pojawiają się nowe informacje o nowych odkryciach i ciekawostkach o antycznym Rzymie. Jeśli chcesz być na bieżąco z nowościami zapisz się do newslettera.

Zapisz się do newslettera!