Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Jeśli znajdziesz błąd ortograficzny lub merytoryczny, powiadom mnie, zaznaczając tekst i naciskając Ctrl + Enter.

Łuk Konstantyna Wielkiego

Ten wpis dostępny jest także w języku: angielski (English)

Łuk Konstantyna Wielkiego
Łuk Konstantyna Wielkiego

Łuk triumfalny będący pomnikiem chwały cesarza Konstantyna Wielkiego. Został wystawiony w Rzymie dnia 25 lipca 315 roku n.e. dla uczczenia dziesięciolecia rządów (decennalia) oraz jego zwycięstwa nad Maksencjuszem w bitwie o most Mulwijski w 28 października 312 roku n.e.

Budowa łuku trwała od 312 do 315 roku n.e. Budowla o wysokości 21 metrów, szerokości 25 metrów i głębokości 7 metrów ustawiona została w pobliżu Koloseum i Świątyni Wenus i Romy, pomiędzy wzgórzem Palatyn i Celius. Miejsce to było nieprzypadkowe, gdyż właśnie tędy prowadziła trasa triumfu (via Triumphalis), którą w czasach cesarstwa kroczył cesarz.

W czasach średniowiecza łuk triumfalny został włączony w konstrukcję jednej z twierdz, dzięki czemu budowla w dużej mierze zachowała się do dziś. Pierwsze ważniejsze prace renowacyjne przeprowadzono w XVIII wieku.

Konstrukcja i zdobienia

Płaskorzeźby na łuku Konstantyna Wielkiego. Płaskorzeźby pochodzące z czasów Konstantyna cechuje jedno planowość i symetryczna kompozycja, w której postać władcy umieszczona centrum przedstawiana jest frontalnie.
Na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0.

Łuk ma konstrukcję trójprzęsłową. Posiada jedno główne oraz dwa mniejsze wejścia z czterema kolumnami w porządku korynckim ustawionymi na wysokich ozdobionych reliefami postumentach. Nad nimi w attyce umieszczono osiem rzeźb ukazujących Daków, uosabiających podbite przez Trajana plemiona dackie. Rzeźby pochodzą z czasów Trajana. Obok postaci znajdują się panele z reliefami, które zostały wzięte z nieznanego monumentu powstałego na cześć Marka Aureliusza. Widać na nich wydarzenia z czasu panowania cesarza m.in. triumfalny powrót cesarza (adventus), opuszczanie miasta przez władcę, rozdawnictwo monet wśród ludu czy przesłuchanie germańskiego jeńca przez Marka Aureliusza. Na attyce znajdują się także panele z reliefami nawiązującymi do dokonań cesarza Trajana, które zaczerpnięto z fryzu z pewnej budowli z czasów Trajana. Umieszczenie zdobień z obiektów z czasu dynastii Antoninów dowodzi, że Konstantyn chciał nawiązać do złotego okresu Cesarstwa.

Inskrypcja nad głównym przejściem głosi:

IMP(eratori) · CAES(ari) · FL(avio) · CONSTANTINO · MAXIMO · P(io) · F(elici) · AVGUSTO · S(enatus) · P(opulus) · Q(ue) · R(omanus) · QVOD · INSTINCTV · DIVINITATIS · MENTIS · MAGNITVDINE · CVM · EXERCITV · SVO · TAM · DE · TYRANNO · QVAM · DE · OMNI · EIVS · FACTIONE · VNO · TEMPORE · IVSTIS · REMPVBLICAM · VLTVS · EST · ARMIS · ARCVM · TRIVMPHIS · INSIGNEM · DICAVIT

czyli:

Władcy (Imperatorowi) Cesarzowi Flawiuszowi Konstantynowi Maksymusowi Pobożnemu i Szczęśliwemu Augustowi senat i lud Rzymu zadedykował łuk triumfalny, ponieważ on dzięki boskiej inspiracji i wielkości swego umysłu wraz ze swoim wojskiem przyniósł zemstę zarówno tyranowi jak i wszystkim jego poplecznikom sprawiedliwą bronią w tym samym czasie.

tłum. Matylda Obryk

Słowa INSTINCTV DIVINITATIS, czyli: “dzięki boskiej inspiracji”, niekiedy są rozumiane jako potwierdzenie zmiany wyznania przez cesarza.

Pod głównym przejściem znajduje się inskrypcja: LIBERATORI VRBIS – FUNDATORI QVIETIS, czyli “wyzwoliciel miasta – twórca pokoju”.

Wspomnieć należy także o dwóch reliefowych medalionach z czasów Hadriana znajdujących się tuż nad przejściem. Pierwszy znajdujący się po stronie południowej ukazuje sceny związane z polowaniem. Drugi po stronie północnej przedstawia sceny z polowania na niedźwiedzia i lwa, składanie ofiar Apollinowi oraz Herkulesowi.

Łuk ma konstrukcję trójprzęsłową. Przeloty, na każdej fasadzie, rozdzielają cztery kolumny w porządku korynckim.
Na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0.

Na łuku wyróżnia się także fryz tzw. ciągły, okalający obiekt, który powstał za panowania Konstantyna. Widać na nim wielokrotnie Konstantyna biorącego udział w wojnie z Maksencjuszem. Reliefy ukazują m.in. zwycięską bitwę przy Moście Mulwijskim, utonięcie w rzece Maksencjusza, wejście Konstantyna do Rzymu, przemowę Konstantyna do ludu na Forum Romanum oraz rozdanie nagród (liberalitas). Postać cesarza ukazana frontalnie znajduje się zawsze w centrum. Pozostałe postacie na płaskorzeźbie są ukazane z profilu, co dodatkowo uwzniośla Konstantyna. Dzieło to wykonane jest jednoplanowo. Medaliony na ścianach bocznych przedstawiają Dianę, Księżyc i Słońce. Z czasów Konstantyna pochodzą też wizerunki Wiktorii umieszczone nad głównym przelotem oraz postacie barbarzyńców stojących na bazie łuku.

Łuk triumfalny Konstantyna Wielkiego pierwotnie zwieńczony był kwadrygą powożoną przez Sol Invictus z brązu, która jednak została zagrabiona podczas zdobycia Rzymu przez Gotów (410 n.e.) lub Wandalów (455 n.e.).

Źródła wykorzystane
  • Mary Beard, The Roman Triumph, 2009
  • Bernard Berenson, The Arch of Constantine: The Decline of Form, London 1954
  • Brigitte Hintzen-Bohlen, Rzym. Sztuka i architektura
  • Witold Szolginia, Architektura, Warszawa 1992

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Aby portal mógł istnieć i się dalej rozwijać potrzebne jest finansowe wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer. Wierzę w to, że będę mógł liczyć na szersze wsparcie, które pozwoli mi jeszcze bardziej poświęcić się mojej pracy i pasji, maksymalnie usprawniać stronę oraz ukazywać świat antycznych Rzymian w interesującej formie.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Co nowego w świecie antycznych Rzymian?

Jeżeli chcesz być na bieżąco z nowościami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera.

Zapisz się do newslettera!

Raport o błędzie

Poniższy tekst zostanie wysłany do naszych redaktorów