Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Kolumna Trajana


Pomnik zwycięstwa Trajana nad Dakami

Kolumna Trajana (COLVMNA·TRAIANI) została wzniesiona w 113 roku n.e. w Rzymie na Forum Trajana dla upamiętnienia zwycięstwa nad Dakami. Sfinansowana z olbrzymich łupów wojennych była ważnym punktem orientacyjnym na mapie stolicy Rzymu.

Kolumna jest usytuowana pomiędzy budynkami dwóch bibliotek: greckiej i łacińskiej oraz przejściem do świątyni boskiego Trajana, za Bazyliką Ulpia (Basilica Ulpia). Kolumna ustawiona jest na cokole, w którego wnętrzu zostały pochowane urny z prochami Trajana i jego żony Plotiny. Na szczycie kolumny Trajan nakazał umieścić orła. Po jego śmierci, na polecenie Hadriana, orzeł został zastąpiony posągiem Trajana. Dopiero w 1587 roku na jego miejsce postawiono posąg św. Piotra. Co dokładnie stało się ze statuą Trajana, nie wiadomo.

Kolumna Trajana słynie ze swoich pięknie wykonanych reliefów. Obejrzeć je można w lepszej jakości tutaj albo tutaj.

Cała budowla (bez posągu), ma wysokość 39, 83 m, zaś sam trzon kolumny ma wysokość 26, 62 m. Wysokość budowli jest nieprzypadkowa. Władca z pewnością chciał, by kolumna była dobrze widoczna i wyróżniała się nad Forum spośród innych budowli jak np. Bazyliki Ulpia. Wraz z reliefami dowodzi to faktu, że kolumna miała głównie na celu propagowanie potęgi Rzymu i samego cesarza.

Kolumna zbudowana jest on z 17 kamiennych bębnów wykonanych z marmuru kararyjskiego. Najcięższy blok waży 53 tony i musiał zostać wzniesiony na wysokość 34 metrów. Budowla jest wydrążona, a wewnątrz znajdują się spiralne schody prowadzące na platformę widokową. Klatkę schodową oświetlają 43 wąskie okna, z których roztacza się widok na forum.

Na bazie kolumny znajduje się inskrypcja głosząca:

SENATVS·POPVLVSQVE·ROMANVS
IMP·CAESARI·DIVI·NERVAE·F·NERVAE
TRAIANO·AVG·GERM·DACICO·PONTIF
MAXIMO·TRIB·POT·XVII·IMP·VI·COS·VI·P·P
AD·DECLARANDVM·QVANTAE·ALTITVDINIS
MONS·ET·LOCVS·TANT<IS·OPER>IBVS·SIT·EGESTVS

Inskrypcja na kolumnie Trajana.

czyli:

Senat i Lud Rzymski [oddają lub dedykują] Cezarowi, synowi boskiego Nerwy, Nerva Traianus Augustus Germanicus Dacicus, pontifex maximus, trybunowi na rok 17, sześciokrotnemu imperatorowi, sześciokrotnemu konsulowi, pater patriae, aby ukazać ogrom wysokości wzgórza, które zostało zniwelowane na potrzeby tak wspaniałych prac1.

Największą ozdobą kolumny jest relief wykonany na wstędze opasującej kolumnę w 23 skrętach. Przedstawiono na nim historię wojny z Dakami (w latach 101-102 i 105-106 n.e.); od chwili przygotowań do niej, aż do zwycięstwa. Dwie kampanie rozdziela wizerunek Wiktorii. Wstęga w części najniższej ma tylko 89 cm szerokości i rozszerza się ku górze, gdzie uzyskuje 125 cm. Zabieg ten daje złudzenie oglądania postaci jednakowej wysokości we wszystkich scenach.

Detal z kolumny. Relief ukazuje rzymską carroballista, balistę ciągniętą przez zwierzęta pociągowe. Była to mobilna artyleria.

Relief składa się ze 155 scen ułożonych w porządku chronologicznym (wedle wydarzeń wojny). Fryz wykonany jest bardzo starannie, choć z definicji zakładano, że nie będzie można go oglądać z bliskiej odległości. Przypuszcza się, że twórcą tej nowej formy reliefu historycznego był Apollodoros z Damaszku – genialny rzymski architekt o syryjskim pochodzeniu.

Sam relief przetrwał do naszych czasów w stosunkowo dobrym stanie – właściwie brak jedynie farb, jakimi pierwotnie był pomalowany – i stanowi jeden z najwspanialszych przykładów rzeźby okresu Cesarstwa.

Kolumna Trajana w roku 1896.

Po śmierci Trajana w roku 117 n.e., rzymski senat zdecydował, by jego prochy złożyć w podstawie kolumny. Cesarz spoczął tam wraz ze swoją żoną Plotyną w złotych urnach. Naturalnie do naszych czasów szczątki władcy nie przetrwały.

Przypisy

  1. Tłumaczenie własne.

Źródła wykorzystane

  • Ciechanowicz Jerzy, Rzym, ludzie i budowle, Warszawa 1987
  • Carcopino Jeorome, Życie codzienne w Rzymie w okresie rozkwitu cesarstwa, 1966
  • Dubicki Andrzej, Wojny dackie 101-106 n.e., Zabrze 2013
  • Szolginia Witold, Architektura, Warszawa 1992

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Aby portal mógł istnieć i się dalej rozwijać potrzebne jest finansowe wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer. Wierzę w to, że będę mógł liczyć na szersze wsparcie, które pozwoli mi jeszcze bardziej poświęcić się mojej pracy i pasji, maksymalnie usprawniać stronę oraz ukazywać świat antycznych Rzymian w interesującej formie.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Co nowego w świecie antycznych Rzymian?

Jeżeli chcesz być na bieżąco z nowościami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera.

Zapisz się do newslettera!