Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Jeśli znajdziesz błąd ortograficzny lub merytoryczny, powiadom mnie, zaznaczając tekst i naciskając Ctrl + Enter.

Cloaca Maxima

Cloaca Maxima
Fragment Cloaca Maxima z czasów Domicjana.

Cloaca Maxima („największy kanał ściekowy”) był jedną z największych konstrukcji rzymskich, jakie kiedykolwiek powstały. Antyczni Rzymianie budowę kanału ściekowego, który przechodził przez Forum Romanum,  zakończyli w VI wieku p.n.e.

Według źródeł rzymskich, zleceniodawcą budowy był sam król Tarkwiniusz Stary. Kanał został zbudowany w celu osuszenia podmokłych terenów w dolinie pomiędzy wzgórzami Eskwilinu, Wiminału i Kwirynału. Na osuszonym terenie powstało Forum Romanum. Przepływający w tym miejscu strumień pogłębiono, a jego brzegi zostały wzmocnione. Wody odprowadzano do Tybru.

Cloaca Maxima zaznaczona na mapie Cesarstwa Rzymskiego na czerwono.

Tytus Liwiusz podaje, że kanał ściekowy został poprowadzony pod ziemią za panowania Tarkwiniusza Pysznego – ostatniego króla Rzymu, a przy pracach brali udział etruscy inżynierowie oraz duże masy biedoty miejskiej:

Zajęty kończeniem budowy świątyni ściągnął Tarkwiniusz zewsząd z Etrurii rzemieślników, a użył na ten cel nie tylko pieniędzy ze skarbu państwowego, lecz także robotników z ludu. Chociaż ten nowy — i to wcale nie mały — ciężar dochodził do obowiązkowej służby wojskowej, jednak lud nie szemrał tak na to, że swymi rękami wznosi świątynie bogów, jak później, gdy go zmuszano do wykonywania robót nie tylko niepozorniejszych, lecz także wymagających większego wysiłku; chodziło o wznoszenie siedzeń w cyrku i o przeprowadzenie pod ziemią głównego kanału, zbioru wszystkich nieczystości miasta. Były to dwa przedsięwzięcia, którym ta dzisiejsza wspaniałość.

Tytus Liwiusz, Dzieje od założenia miasta Rzymu, I 56

Wydaje się jednak, że Liwiusz się pomylił, pisząc parę wieków po tych wydarzeniach. Według innych źródeł, za panowania Tarkwiniusza Pysznego kanał był wciąż otwarty.

Drzwi do kanałów.
Autor: Jona Lendering | Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International

Dopiero w 184 roku p.n.e. za sprawą cenzora Katona Starszego kanał ściekowy został zakryty i ścieki przepływały pod ziemią. W dowód uznania jego statuetkę ustawiono w świątyni. Największe jednak prace konserwacyjne miały miejsce za panowania Oktawiana Augusta, kiedy to jego przyjaciel Agryppa nadzorował wszelkie roboty budowlane i reperacyjne.

Powszechnie twierdzi się, że Cloaca Maxima użytkowana jest po dziś dzień, co ma dowodzić geniuszowi inżynieryjnemu Rzymian. Prawda jest taka, że rzeczywiście wciąż kanałami rzymskimi płynie woda, jednak jest to jedynie mała strużka.

Jest parę miejsc na powierzchni ziemi, gdzie możemy zobaczyć fragmenty Cloaca Maxima; na przykład ujście kanałów znajduje się na południe od mostu Ponte Rotto. Inne miejsce, gdzie możemy ujrzeć fragment kanałów to wschodnie schody do Basilica Julia,  na rzymskim forum. Znajdują się tam wykonane z ołowiu drzwi, które prowadzą do podziemnego kompleksu. Stojąc przy drzwiach można poczuć i usłyszeć wodę płynącą kanałami.

Warto wspomnieć także, że w Rzymie – na Forum Romanum – znajdowała się specjalna świątynia, poświęcona Venus Cloacina,  czyli „Wenus Kanałów”. Sami Rzymianie nie rozumieli do końca sensu powstania tego przybytku.

Mała świątynia ku czci Venus Cloacina.
Autor: Jona Lendering | Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International
Źródła wykorzystane
  • Krawczuk Aleksander (red.), Wielka Historia Świata, tom 3
  • Rome, Cloaca Maxima, "Livius.org"
  • Tytus Liwiusz, Dzieje od założenia miasta Rzymu
  • Wolski Józef, Historia powszechna - Starożytność, Warszawa 2007

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Aby portal mógł istnieć i się dalej rozwijać potrzebne jest finansowe wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer. Wierzę w to, że będę mógł liczyć na szersze wsparcie, które pozwoli mi jeszcze bardziej poświęcić się mojej pracy i pasji, maksymalnie usprawniać stronę oraz ukazywać świat antycznych Rzymian w interesującej formie.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Co nowego w świecie antycznych Rzymian?

Jeżeli chcesz być na bieżąco z nowościami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera.

Zapisz się do newslettera!

Raport o błędzie

Poniższy tekst zostanie wysłany do naszych redaktorów