Portrety fajumskie

Ten wpis dostępny jest także w języku: angielski

Portret Aline został odnaleziony na wspomnianym już cmentarzysku w Hawara. Portret powstał w I wieku n.e.

Portrety fajumskie były to realistyczne portrety wykonane na drewnie, które były składane przy egipskich mumiach z czasów panowania Rzymian. Było to tak zwane malarstwo tablicowe, które było niezwykle popularne w czasach antycznych. Do naszych czasów zachowało się około 900 takich obrazów.

Pierwszego odkrycia dokonano w 1615 roku1, kiedy to włoski odkrywca Pietro Della Valle, który przetransportował niektóre z mumii i portretów do Europy. Maski mumii były zabierane z grobów i masowo wywożone jako pamiątki, zaś zwłoki często niszczono.

Portrety znaleziono głównie na cmentarzyskach w oazie Fajum (najwięcej odnaleziono w nekropoli w Hawara) i cmentarzu rzymskim w Antinoopolis. Warto nadmienić, że po śmierci Aleksandra Wielkiego (323 p.n.e.) i jego podbojach do Egiptu napłynęło dużo Greków i ludności helleńskiej, która osiedliła się w Aleksandrii i Fajum. Z czasem przybyła ludność przyjęła egipskie zwyczaje mumifikowania zmarłych.

Wraz z podporządkowaniem Egiptu przez Rzymian w roku 30 p.n.e. pojawił się zwyczaj umiejscawiania w grobach zmarłych drewnianych tabliczek z namalowanymi portretami. Malowano je techniką enkaustyczną (za pomocą farby rozpuszczonej w gorącym wosku) lub temperową, często także mieszano obie te techniki. Obrazy namalowane zostały na różnych gatunkach drewna: dąb, jawor, cedr, cyprys, figa czy cytrus.

Namalowany portret składano na ciele zmarłego w taki sposób by ciało zmarłego i częściowo tabliczka były zawinięte pasami tkaniny, pozostawiając otwór, na którym można było zobaczyć wizerunek zmarłego. Niekiedy po prostu przyklejano tabliczkę do bandaży.

Portrety miały zwykle wymiary – od 30 x 15 cm, do 50 x 35 cm i głównie ukazują osoby młode. W większości przedstawione postacie są w swobodnej pozycji, twarz lekko przechylona na bok. Cechuje je realizm w oddawaniu najdrobniejszych wad urody, ale całość jest złagodzona dzięki miękkiemu modelunkowi. Na niektórych portretach została uchwycona osobowość modela.

Portrety fajumskie powstawały w różnym okresie istnienia cesarstwa rzymskiego: od czasów Oktawiana Augusta (27 p.n.e. – 14 n.e.), aż do okresu panowania Konstantyna I (306-337 n.e.).

Przykładowe zachowane portrety fajumskie


Przypisy

  1. Chociaż ponoć już w trakcie wypraw krzyżowych natrafiono na portrety.

Źródła wykorzystane

  • Nowicka Maria, Z dziejów malarstwa greckiego i rzymskiego, Warszawa 1988
  • Sadurska Anna, Archeologia starożytnego Rzymu, T. 2, Okres cesarstwa, Warszawa 1980

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Aby portal mógł istnieć i się dalej rozwijać potrzebne jest finansowe wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer. Wierzę w to, że będę mógł liczyć na szersze wsparcie, które pozwoli mi jeszcze bardziej poświęcić się mojej pracy i pasji, maksymalnie usprawniać stronę oraz ukazywać świat antycznych Rzymian w interesującej formie.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Co nowego w świecie antycznych Rzymian?

Jeżeli chcesz być na bieżąco z nowościami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera.

Zapisz się do newslettera!