Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Agon kapitoliński i agon albański


Odeon Domicjana

Agony kapitoliński i albański były konkursami, przede wszystkim, poetyckimi. Samo słowo agon w tłumaczeniu z języka greckiego (ἀγών) oznacza zawody, rywalizację. Nawiązywały swoją tradycją do kultury greckiej oraz tamtejszych zawodów sportowych oraz literackich.

Pierwsze próby stworzenia tego rodzaju konkursu podjął cesarz August, który w 2 r. n.e. urządził w okresie Augustaliów w Neapolu zawody przeznaczone dla poezji greckiej. Z kolei w Rzymie pierwszy agon miał miejsce za czasów panowania Nerona (wówczas jednak interesowano się głównie rywalizacją sportową, w kwestiach konkursów poetyckich nikt nie chciał rywalizować z cesarzem). Dopiero Domicjan ustanowił dwa oficjalne agony, które miały się odbywać regularnie. Także za jego panowania te igrzyska cieszyły się największą popularnością.

Agon kapitoliński


Został zainaugurowany w 86 r. n.e. na cześć Jowisza Kapitolińskiego. Miał to być odpowiednik greckich igrzysk olimpijskich, tak jak one również miał się odbywać się co cztery lata. W przeciwieństwie jednak do poprzednich zawodów tego typu większą rolę miały odgrywać występy poetyckie, muzyczne i oratorskie. Agon kapitoliński był bardzo uroczysty, nadzorował go sam cesarz w stroju greckim. Zwycięzca otrzymywał w nagrodę wieniec dębowy. Udział brali nie tylko poeci z Rzymu, lecz z najdalszych prowincji cesarstwa.

Wśród zawodów sportowych wymienić można konkurencje w biegach, boksie, rzucie dyskiem oraz rzucie oszczepem. Na konkurencje artystyczne składały się popisy krasomówcze, poezja łacińska, poezja grecka oraz muzyka.

W związku z tym, że agon kapitoliński miał się odbywać regularnie, wybrano stałe miejsca dla zawodów. W przypadku agonów sportowych przeznaczony do tego został Circus agonalis, z kolei dla agonów artystycznych udostępniono Odeon. Co ciekawe, Domicjan umożliwił oglądanie tego widowiska ograniczonej liczbie widzów. W Odeonie znajdywało się ok. 5000 miejsc (10 600 loca), a w Circus agonalis 15 000 (30 088 loca). W porównaniu do innych tego rodzaju budynków było to naprawdę niewiele: suma miejsc z tych dwóch obiektów była więcej niż o połowę mniejsza od liczby miejsc w jednym amfiteatrze Flawiuszów.

Agon albański


Urządzany był co roku w dniu 19. marca w posiadłości Domicjana w miejscowości Alba u stóp Gór Albańskich. Ich patronką była bogini Minerwa, opiekunka sztuk i umiejętności. Nie był on tak prestiżowy jak agon kapitoliński, mimo to cieszył się zainteresowaniem poetów, którzy chcieli prezentować swoje utwory.

Uczestnicy


Nie wiemy zbyt wiele o uczestnikach poszczególnych konkursów, ani o utworach, które prezentowali. Trudność sprawia także określenie kryteriów jakimi kierowali się sędziowie przy wręczeniu nagród. Informacje o niektórych zawodnikach i zwycięzcach zachowały się jednak w nielicznych przekazach źródłowych.

W agonie kapitolińskim zwyciężali m.in.: Kollinus (zwycięzca z 86 r.), Karus oraz autor tragedii – Scewus Memor. O każdym z nich wspomina w swoich epigramach poeta rzymski – Marcjalis (ep. IV 54; IX 23; XI 9). Na podstawie jego utworów można również wywnioskować, że udział w tym widowisku brali także udział poeta Apollodorus (ep. I 61) oraz Artemidor T. Flawiusz z Adana (ep. VI 77). Nie da się natomiast stwierdzić, czy sam Marcjalis brał bezpośredni udział w konkursie.

Dodatkowo znamy osobę, która próbowała swoich sił w obu agonach. Był nią poeta Stacjusz (Młodszy). Odniósł on zwycięstwo na agonie albańskim, prawdopodobnie między 89 a 93 r., przegrał natomiast na agonie kapitolińskim w 94 r.

Odbiór społeczeństwa


Agony literackie, w przeciwieństwie do zmagań gladiatorów czy też wyścigów cyrkowych, nie cieszyły się zbyt wielką popularnością. Tłum wyrażał się o nich niezbyt pochlebnie, upatrywano w nich (a zwłaszcza w reprezentowanej przez nich tradycji greckiej) upadek moralności i zwyrodnienie. Poeci satyryczni, a wśród nich wspominany już Marcjalis, raczej krytykowali i wyśmiewali uczestników, niż doceniali ich kunszt literacki.

Autor: Aneta Bąk

Źródła wykorzystane

  • J. Carcorpino, Życie codzienne w Rzymie w okresie rozkwitu cesarstwa, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1966
  • M. Cytowska, H. Szelest, Literatura rzymska – okres cesarstwa, Warszawa 1992
  • B.W. Jones, The Emperor Domitian, New York 1992
  • A. Krawczuk, Poczet cesarzy rzymskich, Warszawa 2011
  • Martial, Epigrams, Volume I-III, Edited and translated by D.R. Shackleton Bailey, Loeb Classical Library, Cambridge, MA: Harvard University Press, 1993
  • H. Szelest, Marcjalis i jego twórczość, Wrocław 1963

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Aby portal mógł istnieć i się dalej rozwijać potrzebne jest finansowe wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer. Wierzę w to, że będę mógł liczyć na szersze wsparcie, które pozwoli mi jeszcze bardziej poświęcić się mojej pracy i pasji, maksymalnie usprawniać stronę oraz ukazywać świat antycznych Rzymian w interesującej formie.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Co nowego w świecie antycznych Rzymian?

Jeżeli chcesz być na bieżąco z nowościami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera.

Zapisz się do newslettera!