Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Publiusz Kwinktyliusz Warus

(ok. 46 p.n.e. - wrzesień 9 n.e.)


Pokonany Warus.
Autor: Stefan Flöper | Na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0.

Publiusz Kwinktyliusz Warus (Publius Quinctilius Varus) urodził się około roku 46 p.n.e. w Cremonie. Był rzymskim politykiem i dowódcą w czasie panowania pierwszego cesarza Oktawiana Augusta. Dowodził trzema legionami rzymskimi zniszczonymi w Lesie Teutoburskim przez Germanów pod wodzą Arminiusza.

Pochodzenie


Warus pochodził ze zubożałej rodziny patrycjuszowskiej – gens Quinctilia. Jego ojciec, Sekstus Kwinktyliusz Warus był senatorem związanym z konserwatywno-republikańskim skrzydłem senatu. W 49 roku p.n.e. był kwestorem. Wziął udział w wojnie domowej przeciwko Cezarowi. Przeżył klęskę republikanów, by po zabójstwie Cezara w 44 p.n.e. znów stanąć po ich stronie. Po przegranej republikanów w bitwie pod Filippi popełnił samobójstwo. Matka Warusa pozostaje nieznana. Jego dziadek od strony ojca Sextus Quinctilius Varus był senatorem.

Warus posiadał trzy siostry, które najprawdopodobniej były młodsze od niego.

Kariera polityczna i wojskowa


Warus zajął odmienne stanowisko wobec przemian politycznych niżeli jego ojciec. Stał się poplecznikiem sukcesora Cezara, Oktawiana Augusta. Poślubił Wipsanię Marcelę Agrypinę – córkę Marka Agrypy, przyjaciela i współpracownika Augusta. Na pogrzebie Agryppy w 12 roku p.n.e. Warus wygłosił mowę pochwalną na cześć teścia. Przez to stał się szwagrem przyszłego cesarza Tyberiusza, żonatego z Wipsanią Agrypiną. Warus był przyjacielem Tyberiusza i Agryppy. W wyniku wstąpienia do rodziny cesarskiej jego kariera wyraźnie przyspieszyła. W 23 lub 21 roku p.n.e. był kwestorem, towarzyszył Oktawianowi w podróży do wschodnich prowincji. Jego cursus honorum zakończyło się w roku 13 p.n.e., kiedy to objął urząd konsula wraz z Tyberiuszem.

Pomiędzy 8 i 7 p.n.e.był namiestnikiem prowincji Afryka, a potem namiestnikiem Syrii (od 7/6 do 4 p.n.e.), gdzie pod jego komendą znajdowały się 3 legiony. W czasie swojego namiestnictwa prowadził surową politykę skierowaną na wyzyskiwanie ludności wysokimi podatkami. Jego zadaniem było także między innymi utrzymanie pokoju w wasalnych królestwach. Wielu interwencji wymagała sytuacja w Judei rządzonej przez króla Heroda i jego następców. Po śmierci Heroda w 4 roku p.n.e. doszło do rewolty mesjanistycznej w Judei, określanej mianem wojny Warusa. Po zdobyciu Jerozolimy, Warus kazał ukrzyżować 2000 żydowskich bojowników, aby zastraszyć mieszkańców i podporządkować władzy.

Po powrocie z Syrii pozostawał przez kilka lat w Rzymie. Jako powiązany blisko z Tyberiuszem został odsunięty przez Augusta na boczny tor. W tym czasie poślubił Klaudię Pulchrę – wnuczkę Oktawii, siostry Augusta. W pierwszych latach I wieku n.e. najważniejszym teatrem działań militarnych i politycznych stała się Germania. Długie kampanie wojskowe Tyberiusza, jego brata Druzusa Straszego, Lucjusza Domicjusza Ahenobarbusa i Germanika, prowadzone między 10 p.n.e. a 6 rokiem n.e., zakończyły się pacyfikacją kilku plemion germańskich, jak np. Cherusków. Walki toczono głównie na północ od Górnego Dunaju oraz na wschód od Renu. Celem ekspansji było poszerzenie panowania rzymskiego, a zarazem skrócenie wydłużonej granicy. W 6 roku n.e., Tyberiusz ogłosił, że Germania została spacyfikowana.

Bitwa w lesie Teutoburskim


W 7 roku n.e. namiestnikiem Germanii został Warus. We wrześniu 9 roku n.e. stacjonował w obozie letnim nad Wezerą (obecne miasto Xanten) z trzema legionami (XVII, XVIII i XIX). Warus chciał poprowadzić wojsko do Moguntiacum (obecne Mainz), gdy nadeszły go wieści o rozszerzającej się rewolcie nad Renem. Informację przekazał mu książę Arminiusz, któremu Warus zaufał, wbrew podejrzeniom Segestesa – nobila z plemienia Cherusków. Arminiusz był zromanizowanym germańskim księciem, dowódcą pomocniczych oddziałów jazdy. Bunt miał wybuchnąć na obszarach na wschód od Renu.

Panorama Lasu Teutoburskiego.
Autor: Arminia | Na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0.

Arminiusz i plemię Cherusków przygotowali pułapkę na maszerujące legiony Warusa. Wykorzystali w maksymalnym stopniu zaskoczenie oraz gęste lasy Germanii. We wrześniu 9 roku n.e. w Kalkriese (na wschód od obecnego Osnabrück) legiony wpadły w zasadzkę. Podmokłe i gęsto zalesione tereny uniemożliwiły legionistom zwarcie formacji. Trzeciego dnia bitwy Rzymianie zostali zepchnięci na wzgórze Kalkriese, zlokalizowane na północ od Osnabrück, gdzie doszło do ostatecznego pogromu.

W wyniku trzydniowej bitwy wszystkie trzy legiony zostały wybite do nogi. Utracono też orły legionowe, co było dodatkową ujmą dla honoru Rzymian. Velleius Paterculus podaje, że części rzymskiej jazdy udało się uciec z miejsca bitwy; w trakcie jednak drogi do Renu, jeźdźcy zostali przechwyceni przez germańskich zwiadowców i zabici.  Jak twierdzi Edward Gibbon Rzymianie, którzy zostali wzięci w niewolę byli trzymani w klatkach, a następnie paleni żywcem. Inni zostali zniewoleni lub wykupieni. Tacyt i Florus podają, że pochwyceni oficerowie legionowi byli po latach składani w ofierze na ołtarzach pogańskich.  Sam Warus popełnił samobójstwo, a jego uciętą głowę Arminiusz wysłał jako prezent do króla Markomanów – Marboda. Ten jednak odesłał ją do Rzymu, gdzie Oktawian pochował ją w rodzinnym mauzoleum.

Klęska w Lesie Teutoburskim była jedną z największych w historii Rzymu i powstrzymała dalszy podbój Germanii. Antyczne źródła podają, że w bezsenne noce Oktawian August chodził po korytarzach swojego pałacu wołając „Quinctili Vare, legiones redde – Warusie, zwróć mi moje legiony”1. Według Swetoniusza, August na znak żałoby nie obcinał włosów przez miesiące oraz rozrywał swoje szaty.

Małżeństwa i potomstwo

  • przed 13 p.n.e.Wipsania Marcela Agrypina – córka Marka Agryppy (rozwód lub śmierć);
    • Sekstus Noniusz Kwinktylianus (Sextus Nonius Quinctilianus) – adoptowany przez Lucjusza Noniusza Asprenasa – męża Kwinktylii siostry Warusa; konsul w 8 roku n.e.
  • ?Klaudia Pulchra – córka Marceli Młodszej;
    • Kwinktyliusz Warus (Quinctilius Varus)

Przypisy

  1. Swetoniusz, Boski August, 23

Źródła wykorzystane

  • Rochala Paweł, Las Teutoburski 9 rok n.e., Warszawa 2005

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego finansowego wsparcia!

Aby portal mógł istnieć i się dalej rozwijać potrzebne jest finansowe wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer. Wierzę w to, że będę mógł liczyć na szersze wsparcie, które pozwoli mi jeszcze bardziej poświęcić się mojej pracy i pasji, maksymalnie usprawniać stronę oraz ukazywać świat antycznych Rzymian w interesującej formie.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Co nowego w świecie antycznych Rzymian?

Praktycznie co chwilę pojawiają się nowe informacje o nowych odkryciach i ciekawostkach o antycznym Rzymie. Jeśli chcesz być na bieżąco z nowościami zapisz się do newslettera.

Zapisz się do newslettera!