Poppea Sabina

(30 - 65 n.e.)

Poppea Sabina była cesarzową rzymską w latach 62-65 n.e.
Autor: TcfkaPanairjdde | Na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0.

Poppea Sabina była drugą żoną cesarza Nerona. Urodziła się w 30 roku n.e. Jej rodzicami byli Tytus Olliusz i Poppea Sabina. Nazwisko i imię odziedziczyła po swoim dziadku, „jako że sławna była pamięć (jego – V.F.Ś.) triumfu”1.

Poppea Sabina była piękną i bogatą kobietą. „Skromność miała na pokaz, a rozwiązłość na użytek; rzadko wychodziła z domu, a zawsze z licem na poły zakwefionym, aby niczyich spojrzeń nie nasycić albo ponieważ tak jej było do twarzy. Nigdy nie oszczędzała swego dobrego imienia i nie odróżniała małżonków od gachów; nie ulegając zaś ani własnemu, ani cudzemu uczuciu, tam przenosiła swe kaprysy, gdzie korzyść swą widziała”2. Poppea była wyrachowaną kobietą, która lubiła brać udział w rozpuście, oraz prowadzić wystawny tryb życia. Jej kapiele w oślim mleku, zostały zapisane nie tylko na kartach historii starożytnego Rzymu. To dzięki nim Poppea Sabina zyskała rozgłos i sławę. Jak podają nam źródła, codziennie dojono około pięćset oślic, aby Poppea mogła się kąpać w ich mleku. Poppea Sabina twierdziła bowiem, że mleko z oślic działa ożywczo na jej skórę.

Pierwszym jej mężem był prefekt pretorianów Rubriusz Kryspin. Poppea wyszła za mąż za niego będąc bardzo młodą dziewczyną. Miała z nim syna, którego kilkanaście lat później z rozkazu Nerona utopili jego niewolnicy „w morzu, gdy łowił ryby, tylko za to, że podobno w czasie zabawy udawał wodza, sprawując rozkazy”3. Małżeństwo Sabiny Poppei z Kryspinem nie trwało jednak zbyt długo. Nowym jej wybrankiem został Othon, który uchodził za jednego z najbliższych przyjaciół cesarza Nerona. Jak podaje nam Tacyt, Othon poślubił Poppeę z dwóch powodów. Pierwszym było to, „aby w razie posiadania przez obu tej samej kobiety ten również węzeł przyczynił mu wpływów”4. Według drugiej wersji, Neron nie znał wcześniej w ogóle Poppei. Zwrócił na nią uwagę i swoje zainteresowanie dopiero wtedy, kiedy „Othon, być może nieostrożny wskutek miłości, począł wychwalać urodę i wytworność swej żony przed cesarzem”5. Wielokrotnie podczas spotkań z Neronem, kiedy wychodził, mówił, że „idzie do tej, która jest jemu przyznanym szlachectwem, pięknością, przedmiotem pragnień wszystkich ludzi, a rozkoszą szczęśliwych”6. Wobec takich zabiegów i podstępów Poppea Sabina szybko została przedstawiona cesarzowi, a tym samym szybko uzyskała dostęp do dworu, gdzie „starała się naprzód umizgami i sztuczkami stanowisko swe umocnić, udając, że nie może oprzeć się miłości ku Neronowi, którego uroda ją ujęła”7. Othon niemal natychmiast został odsunięty od Poppei, której ambicje i plany były bardziej dalekosiężne niż się wówczas wydawało. Kiedy udało jej się w sobie rozkochać Nerona, przybrała postawę dumnej i ambitnej kobiety. Podczas wielokrotnych próśb i propozycji od cesarza, aby została na jedną, lub dwie noce w pałacu cesarskim, Poppea Sabina odpowiadała: „że jest mężatką i nie może swego małżeństwa się wyrzec, gdyż Othon przywiązał ją do siebie takim trybem życia, w jakim nikt mu nie dorówna”8. Twierdziła, że Othon jest człowiekiem wielkiej ogłady i kultury. Neronowi zaś zarzucała, „że mając za nałożnicę służebną i stosunkiem z Akte związany, z niewolniczego związku przyswoił sobie tylko to, co niskie i podłe”9.

Te liczne knowania, intrygi przyniosły oczekiwany cel Sabinie Poppei. W 59 roku n.e. jej męża Othona wysłano do prowincji Luzytanii, nad którą powierzono mu zwierzchnictwo tak, „aby  nie mógł w stolicy roli rywala odgrywać”10. Kolejnym krokiem Sabiny Poppei, jako kochanki Nerona, było odsunięcie od niego wyzwolenicy Akte – wielkiej miłości cesarza. Nie było to trudne dla Poppei, ponieważ Akte wierna swoim zasadom, usunęła się w cień wydarzeń, nie podejmując żadnej walki. Pozostała jednak oddana do końca Neronowi. To właśnie Akte „pomogła pochować Nerona, którego w chwili śmierci opuścili prawie wszyscy”11.

Wiele trudu musiała zadać sobie Poppea Sabina, aby usunąć matkę Nerona. Agryppina Młodsza bowiem otwarcie mówiła o tym, że nie lubi nowej przyjaciółki syna, i że nie jest nią zachwycona. Rozgoryczona takim obrotem sprawy Poppea, która „nie spodziewając się za życia Agryppiny małżenstwa z Neronem i jego rozwodu z Oktawią, wśród częstych posądzeń, a niekiedy w żartach, robiła cesarzowi wyrzuty i nazywała go niedorostkiem, który podległy cudzym rozkazom, nie tylko władzy lecz nawet wolności nie posiada”12. Bardzo często podczas kłótni Poppea Sabina zarzucała Neronowi, że celowo i z premedytacją odkłada z nią ślub na później. Równocześnie prosiła go, że jeżeli „Agryppina innej synowej, jak tylko synowi wrogiej znieść nie może, niech ją zwrócą jej mężowi Othonowi; pójdzie sobie dokądkolwiek, gdzie by raczej ze słuchu dowiadywała się o zniewagach wyrządzanych imperatorowi, niż tu na nie patrzyła, uwikłana w jego niebezpieczeństwa”13. Te liczne żale, namowy Sabiny Poppei spowodowały, że Neron „doszedł do przekonania, że gdziekolwiek (matka – V.F.Ś) by przebywała, jest mu ciężarem, i postanowił ją zabić”14. Miało to miejsce w marcu 59 roku n. e. Według Swetoniusza „Na oko pojednawszy się z Agryppiną, najczulszym listem wezwał ją do Baj celem jakoby wspólnego uczczenia Kwinkwatrów. Dowódcom floty dał polecenie, aby roztrzaskali, jakby w przypadkowym zderzeniu, statek liburnijski, którym przypłynęła. Tymczasem ucztę przeciągnął, a powracającej do Baul zamiast zdruzgotanego statku ofiarował do użytku ów sztucznie urządzony, radośnie odprowadził na pokład i nawet ucałował przy rozstaniu w brodawki piersi. Przez resztę czasu oczekiwał w najwyższym popłochu, oczekując wyniku swych poczynań”15. Kiedy dowiedział się, że matka przeżyła, ogarnęła go panika. Wówczas to L. Agermusowi, jak podają źródła, podrzuca sztylet  i „natychmiast rozkazuje chwycić, zakuć w kajdany, jako podstawionego mordercę, matkę zabić, stwarzając pozór, jakoby ona sama popełniła samobójstwo, schwytana na zbrodniczym działaniu”16.

Po śmierci Agryppiny Młodszej, aby zostać prawowitą małżonką Nerona, a zarazem Augustą, Poppea Sabina musiała pozbyć się także Oktawii. Nie było to łatwe, ponieważ Oktawia była pierwszą żoną Nerona, lubianą przez lud w Rzymie. To właśnie ze względu na jej popularność Neron przez dłuższy czas starał się jej nie szkodzić. Zawiść i zazdrość ambitnej kochanki cesarza – Poppei Sabiny i tym razem wzięła górę. W styczniu 62 roku n. e. Poppea przekonała Nerona, aby rozwiódł się z Oktawią. Oficjalnym powodem rozwodu było rzekome cudzołóstwo Oktawii. W wyniku fałszywych oskarżeń ze strony Sabiny Poppei, Oktawia została zesłana na wygnanie na wyspę Pandaterię. Sama Poppea, w dwanaście dni po rozwodzie, którego była główną sprawczynią, bez żadnych skrupułów, ani wyrzutów sumienia wyszła z mąż za Nerona.

W 63 roku n. e. Poppea Sabina urodziła w Ancjum córkę której dano imię Klaudia Augusta. Radość Poppei i Nerona nie trwała jednak długo. Klaudię Augustę stracili bowiem „jeszcze jako niemowlę”17.

Poppea Sabina zmarła w 65 roku n.e. na skutek niespodziewanego wybuchu złości Nerona. Cesarz zabił ją „kopnięciem nogi, za to, że po jego zbyt późnym powrocie z wyścigu jako woźnicy wpadła na niego ze złością, zresztą będąc w ciąży i chora”18.

Pogrzeb Poppei Sabiny był publiczny. Mowę pogrzebową na nim wygłosił sam Neron. Jej zwłok nie spalono według zwyczaju, jaki obowiązywał wówczas w Rzymie, „lecz na modłę zagranicznych królów napełnione wonnościami zabalsamowano i w grobowcu Juliuszów złożono”19.

Autor: Violetta Fułat-Światowska

Przypisy

  1. Tacyt, Dzieła, tłum. S. Hammer, Warszawa 1957, XIII 45.
  2. Tamże
  3. Swetoniusz, Żywoty Cezarów, przeł. J. Niemirska – Pliszczyńska, Wrocław 1987, Nero 35.
  4. Tacyt, XIII 36.
  5. Tamże.
  6. Tamże.
  7. Tamże.
  8. Tamże.
  9. Tamże.
  10. Tamże.
  11. I. Bieżuńska-Małowist, Kobiety antyku. Talenty, ambicje, namiętności, Warszawa 1993, s. 128.
  12. Tacyt, XIV 1.
  13. Tamże
  14. Tacyt, XIV 3.
  15. Swetoniusz, Nero 34.
  16. Tamże.
  17. Swetoniusz, Nero 35.
  18. Tamże.
  19. Tacyt, XVI 6.

Źródła wykorzystane

  • Iza Bieżuńska-Małowist, Kobiety antyku. Talenty, ambicje, namiętności, Warszawa 1993
  • Swetoniusz, Żywoty Cezarów, przeł. J. Niemirska – Pliszczyńska, Wrocław 1987, Nero
  • Tacyt, Dzieła, tłum. S. Hammer, Warszawa 1957

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Aby portal mógł istnieć i się dalej rozwijać potrzebne jest finansowe wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer. Wierzę w to, że będę mógł liczyć na szersze wsparcie, które pozwoli mi jeszcze bardziej poświęcić się mojej pracy i pasji, maksymalnie usprawniać stronę oraz ukazywać świat antycznych Rzymian w interesującej formie.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Co nowego w świecie antycznych Rzymian?

Jeżeli chcesz być na bieżąco z nowościami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera.

Zapisz się do newslettera!