Biografie Rzymian


Popiersie Pizona Pontifexa

W historii starożytnego Rzymu przewinęło się mnóstwo sławnych postaci. Wiele z nich przeszło do pamięci jako okrutni tyrani, mowa tu chociażby o: Kaliguli, Neronie, czy Karakalli. Inni znowu zasłynęli jako wielcy reformatorzy: Oktawian August, Klaudiusz, Marek Aureliusz, Dioklecjan, czy Konstantyn Wielki. Nie wolno także zapominać o rzymskich wodzach, którzy ratowali niejednokrotnie państwo rzymskie przed zagładą.

Do pamięci przeszli także wielcy twórcy kultury rzymskiej, którzy w istotny sposób wpłynęli na dalszy rozwój świata. Przedstawię postaci, które zasłynęły wielkimi czynami, bądź się tylko zapisały swoimi czynami w kartach historii.

WSKAZÓWKA: Odpowiednią postać można znaleźć poprzez wyszukiwarkę przeglądarki: CTRL + F. Wpisywać należy imiona, nazwiska lub przydomki. Postacie są uszeregowane według roku urodzin. Poniżej przedstawiam kategorie według, których posegregowałem postacie:

Władcy i cesarze rzymscy

Romulus
(VIII wiek p.n.e.)

Pierwszy legendarny król Rzymu oraz jego założyciel. Prawdopodobnie żył w połowie VIII wieku p.n.e. Według Rzymian Romulus był synem boga Marsa i zabił swojego brata Remusa.

Numa Pompiliusz
(753 – 673 p.n.e.)

Drugi legendarny król Rzymu. Sabińczyk, religijny prawodawca, twórca kolegiów kapłańskich i rzemieślniczych; łagodził obyczaje w Rzymie i uchwalił liczne prawa.

Tullus Hostiliusz
(? – 642 p.n.e.)

Trzeci król Rzymu. Cieszył się sławą wielkiego wojownika, zdobywca Alba Longa; zwyciężył Albanów oraz przyłączył Wzgórze Celijskie. Zbudował wiele posiedzeń dla senatu w tym kurię Hostiliusza.

Ankus Marcjusz
(ok. 677 – 617 p.n.e.)

Czwarty król Rzymu. Budowniczy pierwszego mostu na Tybrze, założyciel portu w Ostii; przyłączył do Rzymu wzgórza Awentyn i Janikulum.

Tarkwiniusz Stary
(? – 578 p.n.e.)

Piąty król Rzymu, który był pochodzenia etruskiego. Za jego panowania rozpoczęto budowę Circus Maximus oraz kanałów ściekowych – Cloaca Maxima. Według naukowców uważany za autentycznego władcę monarchii rzymskiej.

Serwiusz Tuliusz
(? – 534 p.n.e.)

Szósty król Rzymu. Budowniczy tzw. murów serwiańskich otaczających miasto. Jako pierwszy zarządził ogólny spis ludności Rzymu i dokonał podziału społeczeństwa według klas majątkowych. Tym sposobem zwiększył liczebność armii i zmniejszył dominację patrycjuszy.

Tarkwiniusz Pyszny
(VI wiek – 496 p.n.e.)

Siódmy i ostatni król rzymski pochodzenia etruskiego. Ostatecznie obalony przez arystokrację. Według naukowców uważany za autentycznego władcę monarchii rzymskiej.

Oktawian August
(63 p.n.e. – 14 n.e.)

Twórca nowego ustroju – pryncypatu. Założyciel pierwszej dynastii cesarskiej – julijsko-klaudyjskiej. Panował jako cesarz w latach 30 p.n.e. – 14 n.e. Generalnie jednak lata panowania Oktawiana były okresem pokoju wewnętrznego i rozkwitu gospodarczego, a wojny toczyły się tylko na peryferiach.

Tyberiusz
(42 p.n.e. – 37 n.e.)

Panował w latach 14 – 37 n.e. Dzięki adopcji przez Oktawiana Augusta wszedł do rodu Juliuszów i stał się drugim cesarzem Rzymu w historii.

Klaudiusz
(10 p.n.e. – 54 n.e.)

Panował w latach 41-54 n.e. Był jednym z najlepiej wykształconych i światłych władców Rzymu, który mimo swojej niechęci otrzymał władzę siłą.

Galba
(3 p.n.e. – 69 n.e.)

Próbował wprowadzić surową dyscyplinę w wojsku i oszczędności. Początkowo wspierany
przez swojego stronnika – Othona, ostatecznie ginie z jego polecenia. Cesarzem był od czerwca 68 roku n.e. do stycznia 69 roku n.e.

Wespazjan
(9 p.n.e. – 79 n.e.)

Panował w latach 69-79 n.e. Pierwszy władca z dynastii Flawiuszów. Wyróżnił się jako reformator i reogranizator państwowości rzymskiej, umocnił granice cesarstwa.

Kaligula
(12 – 41 n.e.)

Panował w latach 37-41 n.e. Kaligula początkowo rządził w zgodzie z senatem i zyskał dużą popularność. W parę miesięcy po objęciu władzy przebył ciężką chorobę. Po powrocie do zdrowia zmienił styl rządzenia. Stał się okrutny i nieobliczalny. Wznowił procesy o obrazę majestatu, rozprawił się z senatem, żądał oddawania mu i jego najbliższej rodzinie czci boskiej.

Witeliusz
(15 – 69 n.e.)

Po samobójstwie Othona ogłosił się władcą Rzymu. Pokonany przez Wespazjana w bitwie pod Cremoną, został utopiony w Tybrze.

Nerwa
(30 – 98 n.e.)

Cesarz w latach 96-98 n.e. Protoplasta dynastii antoninów. Był znacznie łagodniejszym cesarzem od poprzednika – Domicjana. Uwolnił więźniów oskarżonych o zdradę, zabraniając na przyszłość wnoszenia takich oskarżeń, przywrócił skonfiskowane majątki, wzmocnił znaczenie senatu. Adoptował młodego dowódcę Trajana, który walczył w Germanii.

Marek Salwiusz Othon
(32 – 69 n.e.)

Po zamordowaniu Galby objął urząd, jako kandydat pretorian. Cesarzem był od stycznia do kwietnia 69 roku n.e.

Neron
(37 – 68 n.e.)

Panował w latach 54-68 n.e. Cesarz ten rządził jako piąty z kolei i przeszedł do historii jako jeden z tyranów Rzymu.

Tytus Flawiusz
(39 – 81 n.e.)

Cesarz w latach 79-81 n.e. Zakończył wojnę żydowską trwającą w latach 66-70 n.e. burząc Jerozolimę. Za jego panowania nastąpiła erupcja wulkanu Wezuwiusz i zniszczone zostało miasto Pompeje.

Domicjan
(51 – 96 n.e.)

Cesarz w latach 81-96 n.e. Wsławił się rządami autokratycznymi i terrorem. Kazał nazywać siebie Dominus et Deus, surowo karał tych, którzy tego odmawiali.

Trajan
(53 – 117 n.e)

Cesarz w latach 98-117 n.e. Utworzył nowe prowincje: Dację, Arabię, Armenię, Mezopotamię i Asyrię. Zwyciężył Persów w wojnie w latach 114 – 117 n.e. Genialny reformator i dobry cesarz. Znamy go choćby z kolumny Trajana, która powstała na cześć jego zwycięstw. Za swoje osiągnięcia otrzymał tytuł „Najlepszy” (Optimus).

Hadrian
(76 – 138 n.e.)

Cesarz w latach 117-138 n.e. Uznawany jest za jednego z najlepszych cesarzy Rzymu; był trzecim z tzw. pięciu dobrych cesarzy. Zasłynął z ustabilizowania granic imperium, szerokich reform państwa oraz budowy fortyfikacji m.in muru Hadriana.

Antoninus Pius
(86 – 161 n.e.)

Cesarz w latach 138-161 n.e. Usynowiony przez Hadriana, rządził cesarstwem po jego śmierci. Wsławił się stłumieniem powstania Brytów i wzniesieniem Muru Antoninusa, który powstał 142 roku n.e. w Szkocji. Okres jego panowania, to czas pomyślności i pokoju często zwany Pax Romana. Jego rządy oraz rządy Marka Aureliusza są schyłkiem wielkości Rzymu.

Cejoniusz Kommodus
(101 – 138 n.e.)

Adoptowany przez Hadriana i mianowany na następcę. Plany cesarza zburzyła nieoczekiwana śmierć Kommodusa.

Marek Aureliusz
(121 – 180 n.e.)

Panował w latach 161 – 180 n.e. Był jednym z najwybitniejszych i najlepiej wykształconych cesarzy Rzymu.
Ze względu na swoje niezwykłe zainteresowanie filozofią, nazwany został „filozofem na tronie”.

Pertynaks
(126 – 193 n.e.)

Panował przez trzy pierwsze miesiące 193 roku n.e. Był synem zwykłego wyzwoleńca, który mimo swojej niskiej pozycji potrafił zajść, aż na tron imperium.

Lucjusz Werus
(161 – 169 n.e.)

Był bratem adopcyjnym Marka Aureliusza. Współrządził imperium razem z Aureliuszem do swojej śmierci.

Didiusz Julianus
(133 – 193 n.e.)

Panował od 28 III do 1 VI 193 roku n.e. Urodzony w Mediolanie, był prawdopodobnie galijskiego pochodzenia, jego rodzinę łączyło też pokrewieństwo z matką cesarza Marka Aureliusza.

Gajusz Pescenniusz Niger
(135 – 194 n.e.)

Panował w latach 193-194 n.e. Na tron wyniesiony przez legiony wschodnie. O sukcesję walczył z Septymiuszem Sewerem, przez którego został pokonany w bitwie pod Issos w 194 roku n.e.

Septymiusz Sewer
(145/6 – 211 n.e.)

Cesarz panujący w latach 193-211 n.e. Wygrał wojnę domową i ustablizował sytuację w państwie po śmierci Kommodusa.

Klodiusz Albinus
(ok. 150 – 197 n.e.)

Panował w latach 196-197 n.e. jako uzurpator. Mianowany przez wojska w Galii i Hiszpanii. Wcześniej był namiestnikiem Brytanii.

Gordian I
(ok. 159 – 238 n.e.)

Cesarz rzymski w roku 238 n.e. Został wybrany przez zbuntowaną przeciwko cesarzowi Maksyminowi Trakowi arystokrację prowincji Afryki. Ze względu na zaawansowany wiek współrządził z synem Gordianem II. Panował przez 21 dni.

Kommodus
(161 – 192 n.e.)

Panował w latach 180-192 n.e. Usiłował zaprowadzić władzę absolutną, żądał boskiej czci jako ziemskie wcielenie Herkulesa (kult rozpowszechniony w wojsku). Zamordowany w wyniku spisku.

Makrynus
(ok. 165 – 218 n.e.)

Panował w latach 217-218 n.e. Z pochodzenia był Berberem i nigdy nie zasiadał w Senacie. Krótkie sprawowanie władzy, nie mogło określić jakim był naprawdę władcą. Zginął w bitwie z buntownikami.

Maksymin Trak
(ok. 173 – 238 n.e.)

Cesarz rzymski w latach 235-238 n.e., który uważany jest za pierwszego barbarzyńcę (nie-Rzymianina), który nosił cesarską purpurę. Był ponadto pierwszym cesarzem, który nigdy nie pojawił się w Rzymie i pierwszym z całego szeregu tzw. cesarzy-żołnierzy. Jego rządy uważa się za początek kryzysu cesarstwa rzymskiego w III wieku n.e.

Karakalla
(188 – 217 n.e.)

Panował w latach 211-217 n.e. Przy władzy Karakalla trwał dzięki poparciu pretorianów i części wojska. Zasłynął z okrucieństwa, lubowania się w krwawych widowiskach i rozwiązłości. Okazywał wzgardę uczonym. Marzył o zjednoczneiu Imperium Rzymskiego z Imperium Partów.

Geta
(189 – 212 n.e.)

Współrządził z bratem i ojcem w latach 209-211 n.e. i z bratem Karakallą w latach 211-212 n.e. Zamordowany z rozkazu Karakalli, zmarł w objęciach matki.

Walerian I
(ok. 193 – ok. 262 n.e.)

Panował w latach 253-260 n.e. Był jedynym z rzymskich cesarzy, który dostał się i zmarł w niewoli.

Heliogabal
(204 – 222 n.e.)

Panował w latach 218-222 n.e. Młody władca szybko dał dowody swojego niezrównoważenia emocjonalnego i okrucieństwa. Mimo sprzeciwu mieszkańców miasta wprowadził w Rzymie kult boga słońca. Despotyczny, rozrzutny, rozpustny, wprowadzał na urzędy swoich faworytów. Jego „kompromitujące” rządy doprowadziły do zawiązania się spisku i zamordownaia cesarza.

Trebonian Gallus
(206 – 253 n.e.)

Panował w latach 251-253 n.e. Otrzymał władzę podobnie, jak wielu jego poprzedników z rąk żołnierzy. Musiał mierzyć się z wieloma inwazjami na terytorium rzymskie i walką wewnętrzną w Imperium. Skończył jak wielu innych cesarzy tego okresu.

Diadumenian
(208 – 218 n.e.)

Syn cesarza Makrynusa. Był współcesarzem od 218 roku n.e. Został zabity razem z ojcem tego samego roku.

Aleksander Sewer
(208 – 235 n.e.)

Panował w latach 222-235 n.e. i był kuzynem znienawidzonego cesarza Heliogabala, który potem go adoptował. Pokojowy z natury nie potrafił zdobyć sobie należnego szacunku wśród wojska, co doprowadziło go do wczesnej śmierci.

Galien
(218 – 268 n.e.)

Panował od 253 roku (wraz z ojcem) i od 260 n.e. samodzielnie. Galiena należy zaliczyć do jednego z najwybitniejszych władców Rzymu, jednak nieprzychylni cesarzowi historycy zniekształcili obraz jego rządów przypadających na okres szczytowego kryzysu rzymskiej państwowości.

Dioklecjan
(ok. 244 – 311 n.e.)

Panował od 284 roku do 305 n.e. Jego rządy rozpoczynają epokę późnego Cesarstwa Rzymskiego – dominatu. Dioklecjan przekształcił państwo rzymskie w monarchię absolutną, ustanawiając despotyczny system rządów zwany dominatem, pozbawiając senatu jednocześnie jakiegokolwiek wpływu na władzę. Cesarzowi nadano cechy boskości, wprowadzono wschodni ceremoniał dworski i państwowy kult władcy. Dla usprawnienia rządów wprowadzono system tzw. tetrarchii.

Konstantyn Wielki
(280 – 337 n.e.)

Cesarz rzymski w latach 306-337 n.e.
Wielki reformator, a jedocześnie pierwszy chrześcijański władca imperium.

Konstancjusz II
(217 – 361 n.e.)

Cesarz rzymski w latach 337-361 n.e., który po okresie walk wewnętrznych, zawładnął całym państwem w 351 roku n.e. Przeciwnik tradycyjnych wierzeń rzymskich.

Julian Apostata
(331/332 – 363 n.e.)

Cesarz rzymski w latach 361-363 n.e. Potocznie nazywany Julianem, dążył do przywrócenia panującego stanowiska religii pogańskiej, pragnąc wprowadzić dawną religię Rzymian z pewnymi reformami. Stosował szykany wobec chrześcijan: nakazał im zwrócić świątynie, zabronił im nauczania w szkołach. W 363 roku n.e. zginął podczas walk z Persami.

Teodozjusz I Wielki
(347 – 395 n.e.)

Ostatni cesarz władający zarówno wschodnią jak i zachodnią częścią cesarstwa rzymskiego. Panował od 379 roku, początkowo wspólnie z Gracjanem (do 383) i Walentynianem II (do 392), później samodzielnie do 395 roku n.e. Podczas jego rządów Goci przejęli kontrolę nad Ilirią i osiedlili się na południe od Dunaju w obrębie granic cesarstwa. Był autorem dekretów, które w praktyce uczyniły chrześcijaństwo nicejskie religią państwową w Imperium Rzymskim.

Jowian
(363 – 364 n.e.)

Cesarz rzymski w latach 363-364 n.e. Otrzymał władzę po śmierci cesarza Juliana Apostaty, kiedy to zebrała się rada wojskowa. Ich pierwszym wyborem był Salutius Secundus, prefekt pretorianów, jednak ten odrzucił proponowany urząd. Kolejnym wyborem rady był właśnie Jowian.

Flawiusz Honoriusz
(395 – 423 n.e.)

Cesarz rzymski w latach 395-423 n.e., panujący w zachodniej części Cesarstwa Rzymskiego. Syn Teodozjusza I Wielkiego i jego pierwszej żony – Aelii Flacylli. Brat cesarza Arkadiusza (panował na wschodzie w latach 295-408 n.e.) i przyrodni brat Galli Placydii.

Libiusz Sewer
(ok. 420 – 465 n.e.)

Cesarz, który mimo że oficjalnie piastował najwyższy urząd (lata 461-465 n.e.), faktycznie znajdował się pod silnymi wpływami głównodowodzącego rzymskiej armii polowej – Rycymera. Libiusz nie był w stanie przeprowadzić skutecznych reform. Antyczne źródła wspominają Libiusza, jako osobę pobożną oraz religijną.

Majorian
(ok. 420 – 461 n.e.)

Cesarz zachodniorzymski w latach 457-461 n.e. Uważany jest za ostatniego niemarionetkowego władcę zachodniej części Cesarstwa. Zdołał przywrócić władzę nad większością Iberii i Galii. Jeden z niewielu cesarzy zachodniorzymskich, którzy podjęli energiczne, i zdecydowane działania mogące ocalić Rzym przed upadkiem.

Romulus Augustulus
(463 – po 507 n.e.)

Ostatni cesarz zachodniorzymski. Syn Orestesa, naczelnika wojsk, który w rzeczywistości sprawował władzę.

Politycy i wodzowie rzymscy

Spuriusz Kasjusz Wecellinus
(? – 485 p.n.e.)

Jest pierwszą osobą najstarszego okresu Republiki Rzymskiej, której istnienie jest poświadczone źródłowo. Trzykrotnie sprawował konsulat.

Lucjusz Kwinkcjusz Cincinnatus
(519 – 430 p.n.e.)

Konsul i dyktator rzymski z połowy V wieku p.n.e. Cyncynat był wielokrotnie przywoływanym wzorem cnót obywatelskich. Jego dokonania opisał rzymski historyk Tytus Liwiusz, i właśnie dzięki niemu Cyncynat okazał się jedną z najpopularniejszych postaci starożytności rzymskiej.

Aulus Postumius Tubertus
(? – ? p.n.e.)

Rzymski wódz w wojnie z Ekwami i Wolskami w V wieku p.n.e.

Marek Furiusz Kamillus
(ok. 446 – 364 p.n.e.)

Dowódca rzymski, 6-krotny trybun wojskowy. Jego sukcesy na polu bitwy zaowocowały nadaniem mu przydomka – „drugiego założyciela Rzymu”.

Appiusz Klaudiusz Caecus
(ok. 340 – 273 p.n.e.)

Rzymski patrycjusz i polityk, żył na przełomie IV i III wieku p.n.e. Był budowniczym pierwszego w Rzymie wodociągu – Aqua Appia (312 p.n.e.) i pierwszej bitej drogi – Via Appia.

Fabiusz Maksimus Cunctator
(ok. 280 – 203 p.n.e.)

Był politykiem i wodzem; pięciokrotnie konsul oraz dwukrotnie dyktator. Jego przydomek Cunctator („zwlekający”) wywodził się od jego strategii w rozmieszczaniu wojsk podczas II wojny punickiej.

Scypion Afrykański Starszy
(236 – 183 p.n.e.)

Scypion Afrykański Starszy pochodził ze starego patrycjuszowskiego rodu
Korneliuszy, a konkretnie z ich linii o przydomku Scipio.
Do historii przeszedł jako genialny wódz oraz obrońca Rzymu przed Hannibalem.

Katon Starszy
(234 – 149 p.n.e.)

Zwany był Cenzorem (Censorius). Był mówcą, politykiem oraz pisarzem rzymskim.
Zdolny wódz, administrator oraz mąż stanu. Był zawsze propagagatorem surowych obyczajów italskich i dawnych cnót rzymskich.

Lucjusz Emiliusz Paulus Macedoński
(ok. 228 – 160 p.n.e.)

Polityk, wybitny wódz rzymski. Zwycięzca spod Pydny.

Scypion Afrykański Młodszy
(185 – 129 p.n.e.)

Scypion Afrykański Młodszy był wybitnym wodzem rzymskim z okresu III wojny punickiej. Scypion dorównał sławą wojenną swojemu przybranemu ojcu.

Gajusz Mariusz
(157/156 – 86 p.n.e.)

Był jednym z najsławniejszych wodzów rzymskich. Zasłynął rozgromieniem plemion Teutonów i Cymbrów oraz przeprowadzeniem gruntownej reformy armii rzymskiej, za co uznany został trzecim założycielem Rzymu (po Romulusie i Kamillusie).

Lucjusz Korneliusz Sulla
(138 – 78 p.n.e.)

Urodził się w 138 roku p.n.e. Był rzymskim wodzem i politykiem – optymatą. W 82 roku p.n.e. Sulla otrzymał władzę dyktatorską. W następnych latach przeprowadził szereg reform ustrojowych.

Gnejusz Pompejusz Strabon
(135 – 87 p.n.e.)

Rzymski wódz i polityk, ojciec Pompejusza Wielkiego.

Lucjusz Licyniusz Lukullus
(117 – 56 p.n.e.)

Był rzymskim wodzem i politykiem. Stronnik Sulli, rozsławiony zwycięstwami w wojnie z władcą Pontu Mitrydatesem VI Eupatorem.

Marek Licyniusz Krassus
(114 – 53 p.n.e.)

Był rzymskim politykiem i wodzem, członkiem I triumwiratu. Znany z przysłowiowego bogactwa, poległ w bitwie pod Carrhae. Krassus mimo swojego dużego znaczenia politycznego w czasach I wieku p.n.e. pozostał w cieniu Pompejusza czy Cezara.

Lucjusz Sergiusz Katylina
(108 – 62 p.n.e.)

Polityk oraz człowiek, który stał za spiskiem mającym obalić republikę. Jego plany pokrzyżował jednak słynny mówca i optymata Cyceron.

Pompejusz Wielki
(106 – 48 p.n.e.)

Swój przydomek – Wielki zdobył ze względu na wielkie sukcesy polityczne
i militarne oraz zasługi dla Rzymu. Do historii przeszły jego kampanie na
wschodzie oraz rozprawienie się z prawdziwą plagą Rzymu – piractwem. Ostatecznie
poniósł porażkę w wojnie domowej z Cezarem.

Cyceron
(106 – 43 p.n.e.)

Był jednym z największych, o ile nie najwybitniejszym mówcą rzymskim.
Popularyzator filozofii greckiej oraz polityk. Stronnik optymatów. Pochodził ze starej ekwickiej rodziny.

Gajusz Juliusz Cezar
(100 – 44 p.n.e.)

Rzymski wódz, polityk i pisarz. Związany był ze stronnictwem popularów.
W 62 roku p.n.e. jako pretor bezskutecznie stawał w obronie spiskowców
(Katylina) i na tym tle popadł w konflikt z Cyceronem. Zginął zamordowany w czasie id marcowych. Faktyczny czynnik przekształcający republikę w cesarstwo.

Katon Młodszy
(95 – 46 p.n.e.)

Polityk rzymski, jeden z przywódców partii senackiej. Prawnuk Katona Starszego i jego naśladowca.

Marek Emiliusz Lepidus
(ok. 89 – 12 p.n.e.)

Polityk i dowódca rzymski, jeden ze stronników Cezara, a potem triumwir za tzw. II Triumwiratu.

Marek Juniusz Brutus
(85 lub 78 – 42 p.n.e.)

Polityk, dowódca wojskowy, mówca i pisarz rzymski. Był zwolennikiem republiki, a przeciwnikiem dyktatur Pompejusza i Cezara. Należał do przywódców spisku przeciwko Cezarowi i był jednym z zabójców dyktatora. Zginął w bitwie pod Filippi.

Gajusz Kasjusz Longinus
(85 – 42 p.n.e.)

Rzymski dowódca, jeden z zabójców Cezara, później walczył przeciw II triumwiratowi. Jeden z ostatnich obrońców republiki.

Marek Antoniusz
(83 – 30 p.n.e.)

Doskonały wódz rzymski, a jednocześnie błyskotliwy polityk. Wierny towarzysz Cezara, który po jego śmierci przegrał wojnę domową z Oktawianem Augustem.

Gajusz Cilniusz Mecenas
(ok. 70 – 8 p.n.e.)

Polityk, doradca i przyjaciel Oktawiana Augusta, poeta i patron poetów, między innymi Wergiliusza, Horacego i Propercjusza.
Jego nazwisko stało się nazwą protektora sztuki i nauki.

Marek Wipsaniusz Agrypa
(63 – 12 p.n.e.)

Wybitny polityk i dowódca wojskowy. Zięć, minister i przyjaciel cesarza Augusta. Był rówieśnikiem Oktawiana i studiował razem z nim w Apolonii.

Pizon Pontifex
(48 p.n.e. – 32 n.e.)

Rzymski senator i dowódca z czasów początku pryncypatu. Brat Kalpurni Pisonii, która została trzecią żoną Juliusza Cezara.

Publiusz Kwinktyliusz Warus
(ok. 46 p.n.e. – 9 n.e.)

Rzymski polityk i dowódca w czasie panowania pierwszego cesarza Oktawiana Augusta. Dowodził trzema legionami rzymskimi zniszczonymi w Lesie Teutoburskim przez Germanów pod wodzą Arminiusza.

Druzus Starszy
(38 – 9 p.n.e.)

Brat cesarza Tyberiusza. Druzus był jednym z wybitniejszych ludzi swoich czasów. Posiadał przyjazne maniery oraz ogromny talent dowódczy. Był wybitnym wodzem, co wykazał licznymi zwycięstwami odniesionymi nad Germanami.

Sejan
(20 p.n.e. – 31 n.e.)

Ambitny żołnierz, przyjaciel i zaufany cesarza Tyberiusza, wszechwładny prefekt gwardii pretoriańskiej.

Germanik
(15 p.n.e. – 19 n.e.)

Był jednym z najsławniejszych wodzów rzymskich.
Zasłynął skutecznymi kampaniami przeprowadzonymi w Germanii i uznawany był za następcę tronu. Ostatecznie jednak został otruty i zmarł młodo.

Aulus Plaucjusz
(? – po 57 n.e.)

Był rzymskim politykiem i wybitnym wojskowym. Zasłużony przy podboju Brytanii przez Cesarstwo Rzymskie, za panowania cesarza Klaudiusza.

Gnejusz Domicjusz Korbulon
(ok. 7 – 67 n.e.)

Był rzymskim wodzem, szwagrem cesarza Kaliguli i teściem Domicjana. Wsławił się zwycięstwami w konflikcie Rzymu z Partią o Armenię.

Poncjusz Piłat
(? – ? n.e.)

Był rzymskim prefektem Judei, będącej w I wieku n.e. częścią rzymskiej prowincji Syrii. Według Ewangelii zatwierdził wyrok śmierci wydany na Jezusa Chrystusa przez sanhedryn.

Juliusz Agrykola
(40 – 93 n.e.)

Dowódca rzymski, który w latach 77-84 n.e. był namiestnikiem w Brytanii. W 80 roku podjął wyprawę na podbój Kaledonii.

Gajusz Fulwiusz Plautianus
(około 150 – 205 n.e.)

Prefekt pretorianów za panowania cesarza Septymiusza Sewera oraz jeden z najpotężniejszych urzędników w historii antycznego Rzymu.

Flawiusz Stylichon
(około 360 – 408 n.e.)

Faktyczny władca Cesarstwa Zachodniorzymskiego w latach 395-408 n.e.

Flawiusz Aecjusz
(390 – 454 n.e.)

Polityk i wódz rzymski, zwany „ostatnim Rzymianinem”.

Przedstawiciele kultury

Plaut
(ok. 254 – ok. 184 p.n.e.)

Był to największy komediopisarz rzymski. Jego komedie są najstarszymi zachowanymi pracami literatury łacińskiej.

Enniusz
(239 – 169 p.n.e.)

Był to poeta rzymski, uważany za ojca poezji rzymskiej. Jedynie fragmenty jego twórczości przetrwały do naszych czasów.

Marek Terencjusz Warron
(116 – 27 p.n.e.)

Był to rzymski uczony i pisarz. Prawdziwy erudyta, uważany był za jednego z najlepiej wykształconych ludzi w historii antycznego Rzymu.

Lukrecjusz
(ok. 99 – ok. 55 p.n.e.)

Był to rzymski poeta i filozof. Jeden z wąskiej grupy – obok Katullusa oraz komediopisarzy Plauta i Terencjusza – poetów republikańskiego Rzymu, których utwory zachowały się do naszych czasów.

Salustiusz
(86 – 35 p.n.e.)

Wielki historiograf rzymski i pisarz. Próbował zrobić w Rzymie karierę polityczną, był kwestorem około 54 roku p.n.e. i trybunem ludowym w 52 roku p.n.e.

Katullus
(ok. 84 – ok. 54 p.n.e.)

Poeta rzymski pochodzący z Werony, należący do grupy neoteryków, jedyny ich przedstawiciel, którego utwory zachowały się w większej liczbie.

Wergiliusz
(70 – 19 p.n.e.)

Wybitny poeta, największy epik rzymski.

Horacy
(65 – 8 p.n.e.)

Był jednym z najwybitniejszych liryków rzymskich epoki augustowskiej. Jako syn wyzwoleńca, działał w okresie najwspanialszego rozkwitu literatury rzymskiej, za czasów Augusta.

Propercjusz
(ok. 50 – ok. 15 p.n.e.)

Był to rzymski poeta i filozof. Jeden z wąskiej grupy – obok Katullusa oraz komediopisarzy Plauta i Terencjusza – poetów republikańskiego Rzymu, których utwory zachowały się do naszych czasów.

Witruwiusz
(I wiek p.n.e.)

Wielki rzymski architekt i inżynier wojenny. Był konstruktorem machin wojennych za panowania Juliusza Cezara i Oktawiana Augusta. Twórca tzw. człowieka witruwiańskiego.

Tytus Liwiusz
(59 p.n.e. – 17 n.e.)

Główny historyk epoki Augusta, był powszechnie poważany na dworze cesarskim.
Był w przyjaźni z samym cesarzem, który – według historyka Tacyta
mówił o nim żartobliwie „pompejańczyk” ze względu na jego idee republikańskie.

Owidiusz
(43 p.n.e. – 17/18 n.e.)

Był jednym z największych elegików rzymskich oraz poetów epoki augustowskiej. Syn bogatego ekwity, przyjaciel Horacego.

Seneka Młodszy
(ok. 4 p.n.e. – 65 n.e.)

Był retorem, pisarzem, poetą i filozofem rzymskim. Nazywany „Filozofem” był nauczycielem i opiekunem Nerona na początku jego panowania.

Pliniusz Starszy
(23 n.e. – 79 n.e.)

Historyk i pisarz rzymski. Jedynym jego zachowanym dziełem jest „Historia naturalna”, rodzaj encyklopedii, która jest kopalnią wiedzy i wyobrażeń czasów rzymskich.

Józef Flawiusz
(37 – 94 n.e.)

Żydowski historyk pochodzący z rodu kapłańskiego. Po uwolnieniu z niewoli poświęcił się całkowicie pracy literackiej, spisując dzieje powstania żydowskiego (66-73 n.e.).

Marcjalis
(ok. 40 – ok. 102-104 n.e.)

Poeta łaciński, uważany za twórcę epigramu (krótki utwór liryczny o wyrazistej puencie). Autor 15 ksiąg epigramatów.

Tacyt
(55 – 120 n.e.)

Tacyt nazywany jest królem rzymskich historyków. Uczył się retoryki u Kwintyliana.

Pliniusz Młodszy
(61 n.e. – ok. 113 n.e.)

Polityk, mówca, prawnik i pisarz rzymski. Siostrzeniec Pliniusza Starszego.

Swetoniusz
(ok. 69 – po 122 n.e.)

Swetoniusz był pisarzem i historykiem rzymskim. Twórca biografii cesarzy rzymskich. Pisał zarówno po łacinie jak i po grecku.

Appian z Aleksandrii
(ok. 95 – ok. 180 n.e.)

Słynny grecki historyk tworzący za panowania Rzymu. Zasłynął pozycją „Historia rzymska”.

Lukian z Samosat
(ok. 120 – ok. 190 n.e.)

Był rzymskim retorykiem i satyrykiem, piszącym po grecku. Uważany jest za twórcę satyry społecznej.

Klaudiusz Ptolemeusz
(ok. 100 – ok. 168 n.e.)

Był greckim astronomem, matematykiem i geografem. Żył w Aleksandrii należącej w tym czasie do Imperium Rzymskiego.

Apulejusz z Madaury
(ok. 120 – po 170 n.e.)

Był to berberyjski pisarz i filozof z II wieku n.e. Autor satyrycznego romansu „Metamorfozy” lub „Złoty Osioł”.

Tertulian
(ok. 150 – 240 n.e.)

Był łacińskim teologiem z Afryki Północnej, który nawrócony na chrześcijaństwo został w 190 roku.

Claudius Aelianus
(ok. 175 – ok. 235 n.e.)

Był pisarzem i nauczycielem retoryki. Działał w czasach cesarza Septymiusza Sewera.

Euzebiusz z Cezarei
(ok. 263 – 339 n.e.)

Działający w czasach Konstantyna Wielkiego, uznawany jest za najwybitniejszego chrześcijańskiego historyka starożytności.

Ammianus Marcellinus
(około 330 – po 392 n.e.)

Rzymski wojskowy i historyk. Autor Res gestae („Dzieje”), historii Rzymu obejmującej lata od panowania cesarza Nerwy (96 rok n.e.) do roku 378 n.e.

Makrobiusz
(IV/V n.e.)

Rzymski pisarz (jednak nierzymskiego pochodzenia, prawdopodobnie Grek) i filozof neoplatoński, żyjący i tworzący na przełomie IV i V wieku n.e.

Kobiety

Kornelia Afrykańska Młodsza
(ok. 190 – 100 p.n.e.)

Do historii przeszła jako przykładna rzymska matrona, cnotliwa kobieta żyjąca zgodnie z rzymskimi wartościami oraz matka wspierająca swoich synów: Tyberiusza i Gajusza Grakchów. Cechowała ją niezwykła inteligencja, mądrość i stanowczość.

Oktawia Młodsza
(69 – 11 p.n.e.)

Starsza siostra przyszłego pierwszego cesarza Rzymu – Oktawiana Augusta i czwarta żona wodza Marka Antoniusza. Oktawia cieszyła się opinią wzorowej rzymskiej kobiety. Oktawian zawsze darzył ją wielkim szacunkiem, stąd też duży wpływ Oktawii na jego rządy.

Liwia Druzylla
(58 p.n.e. – 29 n.e.)

Małżonka Oktawiana Augusta. Piękna, inteligentna i konsekwentna w działaniu. Wywierała duży wpływ na męża i prowadzoną przez niego politykę. Uchodziła za wzór rzymskiej żony i matki.

Julia (córka Augusta)
(39 p.n.e. – 14 n.e.)

Jedyna córka cesarza Augusta i Skrybonii. Małżeństwa Julii były zawsze zawierane z przyczyn politycznych, na życzenie Augusta.

Antonia Młodsza
(36 p.n.e. – 37 n.e.)

Druga, obok Antonii Starszej, córka Marka Antoniusza i Oktawii Młodszej. Żona Druzusa Starszego i matka Germanika oraz przyszłego cesarza Klaudiusza.

Agrypina Młodsza
(ok. 16 – 59 n.e.)

Córka wodza Germanika i Agryppiny Starszej. Jej synem był Neron, którego za pomocą intryg osadziła na rzymskim tronie. Żona cesarza Klaudiusza.

Waleria Messalina
(ok. 25 – 48 n.e.)

Waleria Messalina była żoną cesarza Klaudiusza. Zasłynęła z urody i atrakcyjności, znana ze swoich intryg i ekscesów seksualnych.

Sabina Poppea
(30 – 65 n.e.)

Druga żona cesarza Nerona. Przez długi czas jako kochanka cesarza wywierała ogromny wpływ na politykę. Znana była ze swojej pięknej urody.

Statylia Messalina
(ok. 35 – po 69 n.e.)

Trzecia i ostatnia żona cesarza Nerona. Wywodziła się z rodu senatorskiego, który cieszył się znakomitą sławą.

Oktawia (żona Nerona)
(40 – 62 n.e.)

Pierwsza żona cesarza Nerona. Córka cesarza Klaudiusza i jego trzeciej żony Messaliny.

Inne postacie

Masynissa
(ok. 238 – ok. 148 p.n.e.)

Pierwszy król Numidów – w latach 202-148 p.n.e. Jego państwo rozpościerało się na ziemiach dzisiejszej wschodniej Algierii i zachodniej Tunezji. Stolicą tego państwa była Cyrta. Sojusznik Rzymian.

Hannibal Barkas
(247 – ok. 182 p.n.e.)

Kartagiński dowódca w drugiej wojnie domowej, który był jednym z największych przeciwników Rzymu oraz jednym z największych wodzów w historii.

Polibiusz
(ok. 200 – ok. 118 p.n.e.)

Grecki historyk i kronikarz Imperium Rzymskiego w okresie Republiki. Ze względu na dbałość o prawdę historyczną oraz krytyczny stosunek do źródeł uważany za jednego z najwybitniejszych (obok Tukidydesa) historiografów greckich.

Kleopatra VII
(69 – 30 p.n.e.)

Określana jako Kleopatra Wielka. Była ostatnim faraonem rządzącym Egiptem Ptolemeuszów. Po jej śmierci ziemie państwa egipskiego zostały wcielone do Imperium Rzymskiego i stały się prowincją rzymską.

Cezarion
(47 – 30 p.n.e.)

Syn Juliusza Cezara i Kleopatry oraz ostatni faraon Egiptu.

Gajusz Juliusz Cezar
(20 p.n.e. – 4 n.e.)

Syn Marka Agrypy i wnuk cesarza Augusta. Przewidywany jako sukcesor do władzy, zmarł niespodziewanie w roku 4 n.e.

Lucjusz Juliusz Cezar
(17 p.n.e. – 2 n.e.)

Syn Marka Agrypy i wnuk cesarza Augusta. Przewidywany jako sukcesor do władzy, zmarł niespodziewanie w roku 2 n.e.

Brytanik
(41 – 54 n.e.)

Syn cesarza Klaudiusza i Messaliny. Przydomek otrzymał dla uczczenia podboju Brytanii przez ojca w 43 n.e. Zamordowany z polecenia Nerona.

Lucjusz Cecyliusz Jukundus
(? – ok. 62 n.e.)

Rzymski bankier żyjący w Pompejach w latach 20-62 n.e. Jego dom po części zachował się do naszych czasów; po części został zniszczony przez wybuch Wezuwiusza w 79 n.e.

Zostań Patronem IMPERIUM ROMANUM!

Jeżeli masz chęć wsparcia największego polskiego portalu o antycznym Rzymie w jego dalszym rozwoju, zachęcam do objęcia IMPERIUM ROMANUM patronatem. Wierzę w to, że będę mógł liczyć na szersze wsparcie, które pozwoli mi jeszcze bardziej poświęcić się mojej pracy i pasji, maksymalnie usprawniać stronę oraz ukazywać świat antycznych Rzymian w interesującej formie.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Co nowego w świecie antycznych Rzymian?

Praktycznie co chwilę pojawiają się nowe informacje o nowych odkryciach i ciekawostkach o antycznym Rzymie. Jeśli chcesz być na bieżąco z nowościami zapisz się do newslettera.

Zapisz się do newslettera!