Archiwum | Artykuły | Bibliografia | Chronologia | Konkursy | Księgarnia | Recenzje | Dotacje | Reklama | Współpraca | Kontakt
Imperium Romanum
Wprowadzenie | Ustrój | Społeczeństwo | Kultura | Religia | Geografia | Gospodarka | Wojsko | Wojny | Bitwy | Biografie | Dzieje Rzymu
.
Rss



Wprowadzenie > Kultura > Architektura > Termy rzymskie


Termy rzymskie


Łaźnie rzymskie w Bath w Anglii

Łaźnie rzymskie w Bath w Anglii.

Termy (thermae albo balnea) były to łaźnie złożone na kompleks obiektów ulokowanych na rozległym terenie, dostępnych dla wszystkich, zarówno ludzi wolnych jak i niewolników, dla bogaczy i biednych o określonych godzinach. Opłata za korzystanie z term była bardzo niska. Okresowo była znoszona przez cesarza w drodze łaski, aby tym samym zjednać sobie lud rzymski. W zasadzie termy były dostępne dla wszystkich, choć najczęściej istniał podział, który ściśle określał godziny kąpieli chorych, kobiet i mężczyzn.
Łaźnie były stałym elementem życia towarzyskiego w miastach rzymskich. Budowano je głównie z pieniędzy państwowych, jednak często ich budowę zlecały prywatne osobistości. Termy występowały zarówno przy willach arystokracji i w obozach rzymskich (castra). Tym samym wyróżniało się łaźnie publiczne oraz prywatne.

Przy wejściu do term, w westybulu, czyli przedsionku niejaki casparius przyjmował od wchodzących pieniądze oraz kosztowności do depozytu.
W skład pomieszczeń wchodziły:

  • szatnie (apodyterium)
  • baseny z zimną wodą (frigidarium)
  • mała ogrzewana sala przygotowującej organizm do zetknięcia z wyższą temperaturą (tepidarium)
  • baseny z gorącą wodą (calidarium)
  • łaźnie: sucha (laconicum) lub parowa (sudationes)
  • sale masażu (oleoterion), w których namaszczano ciała olejkami
  • sala do wypoczynku (tepidarium)

Poza tymi pomieszczeniami, w skład term wchodziły także takie pomieszczenia, jak boiska, sale gimnastyczne (gimnazjony), stadiony, sale do masażu, sale do nacieranie oliwą i pachnidłami, eksedry i portyki przeznaczone dla dyskutujących, rozmawiających czy przysłuchujących się recytacjom poetów i mówców. W termach znajdowały się także biblioteki, pokoje muzyczne, bufety oraz sale gier w kości. Obiekty rozmieszczone były wśród zieleni. Same pomieszczenia miały bogatą dekorację. Ściany wykładane były marmurem, zdobione malowidłami, a posadzki pokryte były mozaikami. W pomieszczeniach ustawiano rzeźby, zieleń i wszelkie elementy wystroju.

Plan term w Pompejach

Plan term w Pompejach.


System centralnego ogrzewania


Posadzka układana była na szeregu podpórek

Posadzka układana była na szeregu podpórek (pilae) wysokości około 80 cm.

W konstrukcji term rzymskich zastosowano system centralnego ogrzewania, nazywany przez Rzymian hypocaustum. Stosowany był on od I wieku p.n.e. w starożytnym Rzymie. System hypocaustum wykorzystywany był do ogrzewania domów, term publicznych i prywatnych gorącym powietrzem. Słowo dosłownie oznacza "podogień", od greckiego słowa hypo - "poniżej" lub "pod spodem", i kaiein - "spalić" lub "rozpalić ogień". W centralnym pomieszczeniu pod posadzką ustawiony był piec, który ogrzewał powietrze. Posadzka układana była na szeregu podpórek (pilae) wysokości około 80 cm. Stropy wyłożone były warstwą płytek, następnie warstwą betonu, a potem jeszcze płytek na górze. Przestrzenie pozostawione w ścianach służyły temu, aby gorące powietrze i dym z pieca mogły przejść przez nie i zostać wyprowadzone na zewnątrz przez ujścia przewodów w dachu. Dzięki temu gorące powietrze i dym nie dostawały się do wnętrza pomieszczeń. Płytki ceramiczne zostały umieszczone do ogrzewania ściany. Pokoje, które wymagały największego ciepła, były umieszczone najbliżej pieca, którego ciepło mogło być zwiększone poprzez dodanie większej ilości drewna do ognia. Uruchomienie hypocaustu było czynnością pracochłonną, wymagało stałej dozorowania mocy ognia. System był kosztowny w użytkowaniu, zatem to były weń wyposażane głównie wille i łaźnie publiczne.

Zazwyczaj uważa się że hypocastum został wynaleziony przez Sergiusza Orata, choć nie jest to w pełni potwierdzone. Witruwiusz opisuje jego budowę i eksploatację według pracy Sergiusza Orata około 25 roku p.n.e., dodając szczegółowe informacje na temat paliwa. Opisuje także urządzenie do regulacji ciepła - wentylator z brązu w kopule sufitu.

Wiele pozostałości hypocaustów przetrwały wśród rzymskich ruin architektonicznych w całej Europie, zachodniej Azji i północnej Afryce. Hypocaust jest powszechnie uznawany za wynalazek rzymski, który poprawił higienę i warunki życia obywateli oraz był prekursorem nowoczesnego centralnego ogrzewania.

Rekonstrukcja term rzymskich w Weißenburg, w Niemczech

Rekonstrukcja term rzymskich w Weißenburg, w Niemczech.
W obszernych, wspartych kolumnami salach mieściły się łaźnie parowe i wodne, baseny kąpielowe z ciełą, letnią i zimną wodą, baseny pływackie, wanny oraz prysznice. Obok znajdowały się sale gimnastyczne, w których podnoszono ciężary, uprawiano zapasy i szermierkę. Termy były zarazem miejscem spotkań towarzyskich i filozoficznych dysput. Chętni mogli spędzić czas w bibliotece lub zjeść posiłek w bufecie. Wstęp do niektórych term był darmowy, w innych pobierano bardzo niewielką opłatę. Z basenów i sal gimnastycznych korzystały również kobiety. Przeznaczano dla nich zwykle osobne pomieszczenia.

Tak termy rzymskie opisuje Lucius Anneus Seneka w "Listach Lucillusa":

Mieszkam tuż obok term. wyobraź sobie więc te najprzeróżniejsze głosy, których już uszy ścierpieć nie mogą. Siłacze ćwiczą i wyrzucają w górę ręce obciążone ciężarami [...]; kiedy trafi się jakiś próżniak, któremu sprawiają przyjemność pospolite masaże, słyszę klaskanie dłoni o ciało [...] A jak się zjawi sędzia sportowy i zacznie liczyć piłki - to już koniec [...] Masz dalej tych, co skaczą do wody z impetem, rozbijając ją, [...] wyobraź sobie piszczący i skrzekliwy głos niewolnika - depilatora [...] Dodaj najprzeróżniejsze nawoływania sprzedających ciastka i masarza i cukiernika, z których każdy na swój sposób ale zawsze głośny, reklamuje swój towar.
- Seneka Młodszy, Listy Lucillusa

Termy Karakalli

Autor: Massimo Baldi | Na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0.

. Największymi łaźniami w cesarstwie były założone w 216 roku n.e. termy Karakalli, w których jednocześnie mogło przebywać 1500 osób. Plan kąpieli był następujący: po wejściu wstępowało się do łaźni, następnie do ogrzewanej sali tepidarium, przygotowującej ciało na gorące kąpiele w caldarium. Zimnych kąpieli zażywano we frigidarium. Ponadto do dyspozycji gości były prysznice, baseny pływackie, łaźnie parowe. Rzymianie mogą się poszczycić oryginalnymi wynalazkami, m.in. akweduktami doprowadzającymi wodę z górskich źródeł do miasta, systemem centralnego ogrzewania ciepłym powietrzem przestrzeni pod podłogą czy toaletami ze spłuczkami.

Pierwsze termy powstawały najprawdopodobniej w II wieku p.n.e. Budowanie ich rozpowszechniło się jednak w I wieku p.n.e. W tym okresie przeobraziły się one w ogromne kompleksy. Do najsłynniejszych term należą te wzniesione w Rzymie:

  • termy Agrypy
  • termy Augusta
  • termy Tytusa
  • termy Domicjana
  • termy Karakalli
  • termy Dioklecjana
  • termy Konstantyna

Łaźnie budowane były nie tylko w Rzymie ale i na terenie całego imperium np. w Patarze, Paryżu i Hierapolis, Trewirze czy Aleksandrii.






Świątynia muz




Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!


Spintria

Rzymianie pozostawili po sobie liczne i ciekawe fakty. (więcej)



.

Najnowsze informacje i odkrycia związane z Rzymem. (więcej)



Dotacje

Pomóż urzymać serwis. (więcej)



Co miało miejsce tego dnia w Rzymie?



Kontakt

Jakub Jasiński alias Cosiek
adres mailowy



.

.

Źródła wykorzystane

  • Szolginia Witold, Architektura, Warszawa 1992
.

Powiedz innym co myślisz

.
.

Stopka strony

© Copyright 2004-2014 by Cosiek. All rights reserved.
Pomoc przy tworzeniu strony: Skyproject | Ta strona korzysta z plików cookies | Mapa strony