.
Archiwum | Artykuły | Bibliografia | Chronologia | Konkursy | Księgarnia | Recenzje | Dotacje | Reklama | Współpraca | Kontakt
Imperium Romanum
Wprowadzenie | Ustrój | Społeczeństwo | Kultura | Religia | Geografia | Gospodarka | Wojsko | Wojny | Bitwy | Biografie | Dzieje Rzymu
.
Rss



Wprowadzenie » Kultura » Sentencje łacińskie


Sentencje łacińskie


A | B | C | D | E | F | G | H | I | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V

A

Ab ovo usque ad mala

  • Od jaja aż do jabłka (Od początku do końca)

Absentem laedit, qui cum ebrio litigat

  • Kto rozmawia z pijanymi rani niepijących

Ad augusta per angusta

  • Do wzniosłych [celów] przez wąskie [dróżki].

Ad Calendas Graecas

  • Na greckie Kalendy

Ad rem

  • Do rzeczy

Adulescentia est tempus discendi, sed nulla aetas sera est ad discendum

  • Młodość jest czasem uczenia się, lecz żaden wiek nie jest na to za późny

Aequitas sequitur legem

  • Sprawiedliwość idzie za prawem

Aliena vitia in oculis habemus, a tergo nostra

  • Cudze winy mamy na oku, własne za plecami

Alitur vitium vivitque tegendo

  • Wada żywi się i wzrasta w ukryciu

Alter alterum docet

  • Jeden drugiego uczy

Amare humanum est, humanum ignoscere est

  • Rzeczą ludzką jest kochać, rzeczą ludzką jest przebaczać

Amicitia inter pocula contracta plerumquae vitrera est

  • Przyjaźń zawarta przy kieliszkua często krucha jest

Amicos res secundae parant, res adversae prabant

  • Rzeczy pomyślne przyciągają przyjaciół, niepomyślne sprawdzają

Amicus certus in re incerta cernitur

  • Prawdziwy przyjaciel jest poznany w sytuacji niepewnej

Amicus verus rara avis est

  • Prawdziwy przyjaciel to rzadki ptak

Amor omnia vincit

  • Miłość wszystko zwycięża

Amore, more, ore, re servantur amicitiae

  • Miłóścią, obyczajem, obliczem, rzeczą przyjaźń jest zachowana

Aquilam volare doces

  • Uczysz orła latać

Ardua prima via est

  • Pierwsza droga trudną jest

Arrectis auribus

  • Z nastawionymi uszami

Ars amandi

  • Sztuka kochania

Ars non habet osorem nisi ignorantem

  • Sztuka nie ma wrogów oprócz ignorantów

Artificem commendat opus

  • Dzieło zachwala mistrza

Asinus asino pulcherrimus

  • Osioł osłu najpiękniejszy

Assidue addiscens ad senium venio

  • Nieprzerwanie ucząc się, dochodzę ku starości

Audaces fortuna iuvat

  • Odważnych szczęście wspiera

Audi multa, dic pauca!

  • Słuchaj dużo, mów mało!

Audi, vide, sile!

  • Słuchaj, patrz, milcz!

Auditur et altera pars

  • Niech będzie wysłuchana i druga strona

Ave, Caesar, morituri te salutant

  • Witaj Cezarze, mający umrzeć pozdrawiają cię (słowa, którymi gladiatorzy rzymscy pozdrawiali cesarza wkraczając na arenę)

B

Balnea, vina, venus corrumpunt corpora nostra, sed vitam feciunt balnea, vina, venus

  • Kąpiele, wino i miłość niszczą nasze ciała, lecz to one sprawiają, że żyjemy!

Barba non facit philosophum

  • Broda nie czyni filozofem

Bene tibi!

  • Dobrze tobie! (pozdrowienie)

Bene vale!

  • Miej się dobrze!

Bono domino quot servi tot amici, malo domino quot servi tot inimici

  • Dobremu panu ilu niewolników tylu przyjaciół, złemu panu ilu niewolników tylu nieprzyjaciół

Balbus melius balbi verba cognoscit

  • Jąkała jąkałę lepiej zrozumie

Barba crescit, caput nescit

  • Broda rośnie, rozumu nie przybywa (Broda nikogo mędrcem nie czyni)

Barbam video, sed philosophum non video

  • Brodę widzę, ale filozofa nie widzę (Mądry tylko z pozoru)

Beata est vita non quae secundum voluptatem est sed secundum naturam

  • Szczęśliwe życie - to nie jest życie stosujące się do wymogów rozkoszy, lecz życie przebiegające zgodnie z naturą

Beate vivere est honeste vivere

  • Żyć szczęśliwie znaczy żyć uczciwie

Beatius est magis dare quam accipere

  • Przyjemniej jest dawać niż przyjmować

Beatus qui tenet

  • Szczęśliwy, kto trzyma (Szczęśliwy, kto ma)

Bella res est morte sua mori

  • Piękną rzeczą jest umrzeć swoją własną śmiercią

Belli causae [stant]

  • Przyczyny wojny [są mocne]

Bellum nec timendum, nec provocandum

  • Nie trzeba ani bać się wojny, ani jej prowokować

Bellum omnium contra omnes

  • Wojna wszystkich przeciw wszystkim

Bellum, pax rursum...[in amore]

  • Wojna - za chwilę znowu pokój... [w miłości]

Belua multorum capitum

  • Potwór o wielu głowach

Bene bonis (sit), male malis [si di curent]

  • Byłoby dobrze dobrym, źle złym [gdyby bogowie interesowali się losem ludzi]

C

Carthaginem delendam esse censeo

  • Sądzę, że Kartagina jest zniszczona

Carum est, quod rarum est

  • Drogie jest to, co rzadkie

Cave me domine ab amico, ab inimico vero me ipse cavebo

  • Strzeż mnie panie przed przyjaciółmi, z nieprzyjaciółmi sam dam sobie radę

Cernutur in agendo virutes

  • W działaniu rozpoznajemy cnoty

Civium concordia murus urbium

  • Zgoda obywateli murem miast

Cogitationis poenam nemo patitur

  • Nikt nie ponosi odpowiedzialności za swoje myśli

Concordia domi, foris pax

  • Zgoda w domu, pokój na zewnątrz

Conscientia mille tertes est

  • Sumienie jest tysiącem świadków

Consuetudo est altera natura

  • Przyzwyczajenie jest drugą naturą

Contra spem spero

  • Wbrew obawom mam nadzieję

Cupida sum vocem tuam audienti

  • Jestem żądna słuchania twego głosu

Cacactum non est pictum

  • Nafajdane to nie namalowane

Cadit quaestio

  • Sprawa upadła

Caeca est invidia

  • Zazdrość jest ślepa

Cael ipsum petimus [stultita]...

  • Głupotą sięgamy do niebios [zenitu]...

Caesar ad Rubiconem

  • Cezar nad Rubikonem

Caesar citra Rubiconem

  • Cezar przekroczył Rubikon

Caesarem stantem mori decet

  • Cesarzowi przystoi umrzeć, stojąc

Caesar non supra grammaticos

  • Cesarz nie [stoi] wyżej od gramatyków

Calamitosus est animus futuri anxius et ante miserias miser

  • Nieszczęsna (narażona na klęski) jest dusza pełna trosk o przyszłość i nieszczęśliwa już przed nadejściem zgryzoty

Calcat iacentem vulgus...

  • Tłum kopie leżącego...

Calvitum non est vitium, sed prudentiae indicium

  • Łysina to nie ułomność, lecz oznaka mądrości

Camelum videbis saltantem

  • Zobacz tańczącego wielbłąda (Usłysz bujdy)

Cognosce te ipsum

  • Poznaj samego siebie

Concordia civium murus urbium

  • Zgoda mieszkańców murem miasta

Concordia parvae res crescunt, dicordia maximae dilabuntur

  • W zgodzie małe rzeczy wyrastają, w niezgodzie największe rzeczy rozpadają się

Confessio est regina probationum

  • Przyznanie się jest królową dowodów

Consuetudo est altera natura

  • Przyzwyczajenie jest drugą naturą

Contra vim non valet ius

  • Prawo jest bezsilne wobec przemocy

Credo, quia absurdum

  • Wierzę, bo to jest niedorzeczność

Crescit sub pondere virtus

  • Prześladowana cnota rośnie

Cum tacent, clamant.

  • Milcząc, krzyczą.

D

Da mihi factum, dabo tibi ius

  • Udowodnij fakt, a ja ci wskażę prawo

Damnat quod non intellegunt

  • Nienawidzą, ponieważ nierozumieją

De gustibus non est disputandum

  • O gusta nie należy się spierać

De morius nil nisi bene

  • O zmarłym nic, jeśli nie dobrze mówimy

Dies diem docet

  • Dzień uczy dzień

Discipulus est proiris posterior dies

  • Ostatni dzień jest uczniem pierwszego

Divide et impera!

  • Dziel i rządź!

Donex eris felix, multos numerabis amicos, Tempora si fuerint nubila, solus eris

  • Dopóki będziesz szczęśliwy wielu przyjaciół wokół siebie zliczysz, Jeśli czasy będą chmurne, zostaniesz sam

Dum docemus, discimus

  • Dopóki nauczamy, uczymy się sami

Dum spiro, spero

  • Dopóki oddycham mam nadzieję

Dum vivimus, vivamum!

  • Podczas gdy żyjemy, żyjmy!

Duobus litigantibus tertius gaudet

  • Gdzie dwóch się kłóci, trzeci się cieszy

Dura lex, sed lex

  • Twarde prawo, lecz prawo

Dabit deus his quoquo finem, [malis]

  • Bóg i tym (nieszczęściom) położy kres

Da daxtram misero...

  • Podaj prawicę nieszczęsnemu...

Da locum melioribus

  • Ustąp miejsca lepszym

Da mihi aliquid potum

  • Daj mi coś do picia

Da mihi factum, dabo tibi ius

  • Udowodnij fakt, a ja ci wskażę prawo

De actu et visu

  • Z doświadczenia i obserwacji

Dare est docere reddere

  • Dawać znaczy uczyć odwzajemniania

Data merces est erroris mei magna

  • Wysoka była cena mojego błędu

Data occasione

  • Przy nadarzającej się sposobności

Dat bene, dat multum, qui dat com munere vultum

  • Daje dobrze, daje wiele, kto daje z podarkiem uśmiech

Dat quae quisque potest

  • Każdy daje, co może

Dat veniam corvis, vexat censura columbas

  • Cenzura wybacza krukom, a gnębi gołębie

E

Ego pro domo mea oro

  • Mówię w obronie mojego domu

Errare humanum est

  • Błądzić jest rzeczą ludzką

Est mihi cura futura

  • Gnębi mnie troska o przyszłość

Etiam sanato vulnere cicatrix manet

  • Blizna pozostaje także po wyleczonych ranach

Exceptio confirmat regulam

  • Wyjątek potwierdza regułę

Ea condicione

  • Pod tym warunkiem

Ea est natura hominum

  • Taka jest natura ludzka

Ebrietas est metropolis omnium vitiorum

  • Pijaństwo jest siedzibą wszystkich wad

Ebrietas est voluntaria insania

  • Pijaństwo jest dobrowolnym szaleństwem

E cantu cognoscitur avis

  • Każdy ptak po swojemu śpiewa (Ptaka poznajemy po śpiewie)

Ecce agnus Dei, qui tollit peccata mundi

  • Oto baranek boży, który gładzi grzechy świata

Ecce homo!

  • Oto człowiek!

Ecce tibi lupus in sermone

  • O wilku mowa. Dosł. Masz ci [los]! - wilk w rozmowie [się pojawił]

Edimus, ut vivamus, non vivimus, ut edamus

  • Jemy, aby żyć, a nie żyjemy po to, aby jeść

Effugiunt structos nomen honorque rogos

  • Imię i godność unikną stosu

E fructu arbor cognoscitur

  • Drzewo poznaje się po owocu (Dobre drzewo dobre rodzi owoce, a złe drzewo - złe)

Ego mitto vos sicut oves in medio luporum

  • Ja was posyłam jako owce między wilki

Ego nihil timeo, quia hihil habeo

  • Nic nie mam, więc niczego się nie boję

Etiam latrones suis legibus parent

  • Także rozbójnicy są posłuszni swoim prawom


F

Fama nihil est celerius

  • Nic nie jest szybsze od plotki

Fames artium magistra

  • Niedostatek jest nauczycielem rzemiosła

Felix ille tamen corvo quoque rarior albo

  • Szczęśliwy ten, przecież krukiem białym także jest

Festina lente!

  • Śpiesz się powoli!

Fides punica

  • Wierność punicka (wiarołomstwo)

Finis coronat opus

  • Dzieło koronuje cel

Fortuna dictur caeca

  • Mówi się, że los jest ślepy

Faber est quisque suae fortunae

  • Każdy jest kowalem swojego losu

Fabula docet

  • Bajka uczy

Fabulis non expletur venter

  • Bajkami żołądka nie napełnisz

Fac et extusa

  • Najpierw zrób, potem usprawiedliwiaj się

Fac et spera

  • Działaj i miej nadzieję

Fac fideli sis fidelis

  • Bądź wierny temu, kto wierny tobie

Facile dictu, difficile factu

  • Łatwo powiedzieć, trudo zrobić

Facil(e) omnes, cum valemus, recta consili(a) aegrotis damus

  • My wszyscy, kiedy jesteśmy zdrowi, łatwo dajemy dobre rady chorym

Facile remedium est ubertatis

  • Z nadmiarem łatwo sobie poradzić (Od przybytku głowa nie boli)

Facta est grando et ignis

  • Powstał grad i ogień

Facta loquuntur

  • Fakty krzyczą (Fakty mówią same za siebie)

Facta notoria

  • Ogólnie znane fakty

Facta sunt verbis difficilora

  • Czyny są trudniejsze niż słowa

Fac te ipse felicem

  • Uczyń sam siebie szczęśliwym

Factum est

  • Stało się

Faecem bibat, qui vinum bibit

  • Kto pije wino, niech wypije osad (Kto nawarzył piwa, niech je wypije)

Faex civitias (Faex populi)

  • Męty państwowe (męty społeczne)

Finis coronat opus

  • Koniec wieńczy dzieło

G

Gravissimum est imperium

  • Najcięższa jest władza

Gutta cavat lapidem

  • Kropla drąży skałę

Galeatum sero dueli paenitet

  • Uzbrojonemu nie czas narzekać na wojnę

Galilaee, vicisit!

  • Galilejczyku, zwyciężyłeś!

Gallina scripsit

  • Nagryzmolił jak kura pzaurem

Gallus in suo sterquilinio plurium potest

  • Kogut na swojej kupie nawozu wszechwładny

Gaudet tentamine virtus

  • Cnota raduje się, gdy jest wystawiona na próbę

Gaudi maeror comes

  • Towarzyszka radości - smutek

Gaudium magnum nuntio vobis

  • Obwieszczam wam wielką nowinę

Gemma gemmarum

  • Klejnot nad klejnotami

Genius loci

  • Geniusz miejsca

Gloria victis

  • Chwała zwyciężonym

Gradiam

  • Krok po kroku

Grande mortalis aevi spatium

  • Wielka część ludzkiego życia

Granum salis

  • Szczypta soli

Grata novitas [est]

  • Miła [jest] nowość

Gratia gratiam parti

  • Uprzejmość rodzi uprzejmość

Gratia vobis et pax

  • Łaska wam i pokój

H

Habent sua fata libelli

  • Książeczki mają swoje przeznaczenie

Hic Rhodos, hic salta!

  • Pokaż co umiesz, zaryzykuj!

Historia vitae magistra (est)

  • Historia nauczycielką życia

Hoc erit post me, quod ante me fuit

  • To samo będzie po mnie, co przede mną było

Hodie mihi, cras tibi

  • Dziś mi, jutro tobie

Hominis est errare

  • Rzeczą ludzką jest błądzić

Homo doctus secum semper divitias habet

  • Człowiek wykształcony bogactwo ma zawsze ze sobą

Homo est animal sociale

  • Człowiek jest zwierzęciem towarzyskim

Homo homini consulere debet

  • Człowiek człowiekowi powinien pomagać

Homo improbus beatus non est

  • Człowiek nieuczciwy nie jest szczęśliwy

Homo res sacra homini

  • Człowiek dla człowieka świętością

Honesta fama melior pecunia

  • Szczera opinia lepsza niż pieniądze

Honos habet onus

  • Zaszczyt pociąga za sobą obowiązki

Hospes hospiti sacer

  • Gość to świętość dla gospodarza

Habita fides ipsam plerumque fidem obligat

  • Okazane zaufanie zobowiązuje zwykle do wzajemnej ufności

Habita tecum

  • Wniknij w siebie

Hac urget lupus hac canis

  • Z jednej strony grozi wilk, a z drugiej pies

Haec est fides

  • Oto wierność

Haec habui dicere

  • To właśnie chciałem powiedzieć

Haec hactenus!

  • Wystarczy już o tym!

Haec lex valet in omnes

  • To prawo dotyczy wszystkich

Haec res tibi cordi sit!

  • Miej tę sprawę na sercu!

Haec Sibyllae foliis obscuriora

  • To mniej zrozumiałe od wyroczni Sybilli

Hannibal ad portas!

  • Hannibal u bram!

Hanc personam induisti, agenda est

  • Wdziałeś tę maskę, trzeba ją nosić(Wziąłeś na siebie tę rolę, więc ją graj)

Haud equidem tali me dignor honore

  • Co do mnie, nie czuję się godna takiego zaszczytu

Haud ignota loqur

  • Nie mówię rzeczy nieznanych

Honores mutant mores

  • Zaszczyty zmieniają obyczaje


I

Ignavis semper feriae

  • Leniwym zawsze dni wolne

In Bellonae hortis nascuntur semina mortis

  • W ogrodach Bellony (wojny) rodzą się nasiona śmierci

In flammam flammas, in mare fundis aquas

  • W ogniu płomienie, do morza leją się wody

In labore virtus et vita

  • W pracy cnota i życie

In medio stat veritas

  • Prawda leży pośrodku

Inter arma silent leges

  • W czasie wojny milczą prawa

Invidia gloriae umbra est

  • Zazdrość jest cieniem sławy

Ira est saepe causa iniurae

  • Gniew jest często przyczyną niesprawiedliwości

Is fecit, cui prodest

  • Ten jest winien, komu to przynosi korzyść

Iucundi peracti labores

  • Miłe są trudy przepędzone

Iustitia civitatis fundamentum

  • Sprawiedliwość jest fundamentem państwa

Iactantius maerent, qui minus dolent

  • Wyrażają swój ból bardziej okazale ci, którzy mniej cierpią

Iam fama nimium fecit

  • Plotka już uczyniła zbyt wiele [jeszcze dodała ponadto]

Iam lucis orto sidere...

  • Gdy już zajaśniała...

Ibi bene, ubi patria

  • Tam dobrze, gdzie ojczyzna

Ibi patria, ubi bene

  • Tam ojczyzna, gdzie dobrze

Id est luce clarius

  • To jest jaśniejsze od światła

Ignava ratio

  • Gnuśne rozumowanie

Ignavia corpus hebetat, labor firmat

  • Nieróbstwo osłabia ciało, a praca je krzepi

Ignis non exstinguitur igne

  • Ognia nie gasi się ogniem

Ignis sanat

  • Ogień leczy

In dubio pro reo

  • Wątpliwości przemawiają za oskarżonym

In vino veritas, in aqua sanitas

  • W winie prawda, w wodzie zdrowie

L

Labor omnia vincit

  • Praca wszystko zwycięża

Lenior et melior fis accedente senecta

  • Zbliżając się do starości stajemy się łagodniejsi i lepsi

Lex retro non agit

  • Prawo nie działa wstecz

Lex neminem cogit ad impossibila

  • Prawo nie zmusza do rzeczy niemożliwych

Libri amici, libri magistri

  • Książki przyjaciółmi, książki nauczycielami

Littera docet, littera nocet

  • Litera uczy, litera szkodzi

Longum iter est per praecepta, breve et efficax per exempla

  • Dzięki radom droga jest długa, dzięki przykładom - krótka i skuteczna

Labora, aselle, quomodo ego laboravi et proderit tibi

  • Popracuj, osiołku, tak jak ja pracowałem, i wyjdzie ci to na dobre

Labores pariunt honores

  • Trudy przynoszą zaszczyty

Labor et patientia omnia vincunt

  • Praca i cierpliwość wszystko przezwyciężą

Labuntur anni...

  • Upływają lata...

Labuntur tempora...

  • Płyną czasy...

Lacrimae celeriter arescunt

  • Łzy szybko wysychają

Laesa maiestas

  • Obrażony majestat (Zdrada stanu)

Laetificat stultum grandis promissio multum

  • Wielka obietnica ogromnie głupca cieszy

Lapis inferalis

  • Kamień piekielny

Lapis philosophorum

  • Kamień filozoficzny

Latet in cauda venenum

  • W ogonie kryje się jad (Na końcu mowy umieszczone są zarzuty)

Latrante uno latrat statim et alter canis

  • Gdy jeden pies zaszczeka, drugi natychmiast króluje

Laudant, quod non intellegunt

  • Chwalą to, czego nie rozumieją

Lavare manus

  • Umywać ręce

Legem nocens veretur fortun(am) innocens

  • Przestępca boi się prawa, niewinny - losu

Leges ab omnibus intellegi debant

  • Ustawy powinny być zrozumiałe przez wszystkich

Leges barbarorum

  • Prawa barbarzyńców

M

Mala herba cito crescit

  • Złe ziele szybko rośnie

Manifesta non egent probatione

  • Oczywiste nie wymaga dowodu

Maximae fortunae minime crede!

  • Największemu szczęściu wierz najmniej!

Meliores, prudentiores, constantiores nos tempus facit

  • Czas czyni nas lepszymi, roztropniejszymi i bardziej statecznymi

Memento te hominem esse

  • Pamiętaj, że jesteś człowiekiem

Memini tui, memento mei

  • Pamiętam o tobie, pamiętaj o mnie

Modus vivendi

  • Sposób życia

Mors certa, hora incerta

  • Śmierć jest człowiekowi pewna, ale jej godzina nieznana

Multi multa sciunt, nemo omnia

  • Liczni ludzie wiele wiedzą, wszystkiego nie wie nikt

Muros erigunt, mores neglegunt

  • Wznoszą mury, a lekceważą obyczaje

Macte animo, iuvenis!

  • Bądź mężny młodzieńcze!

Magna di curant, parva neglegunt

  • O wielkie rzeczy bogowie się troszczą, o małe nie dbają

Magnam rem puta unum hominem agere

  • Być zawsze sobą. Dosł. Za wielką rzecz uważaj odgrywanie jednej roli

Magna otia caeli

  • Wielka jest obojętność nieba

Magna petis...

  • Żądasz [zbyt] wielkich rzeczy...

Magne res est amor

  • Wielka to rzecz - miłość

Magnum opus

  • Wielkie dzieło

Magnum vectigal parsimonia

  • Oszczędność to wielki dochód

Magnus gubernator et scisso navigat velo

  • Wielki sternik płynie nawet z poszarpanym żaglem

Magnus ille, qui in divitiis pauper est

  • Wielki ten, kto będąc bogatym, żyje jak ubogi.

Magnus in minimus

  • Wielki [człowiek] w małych [sprawach]

N

Natura aliud alii iter ostendit

  • Druga natura inną drogę pokazuje

Naturae lusus

  • Wybryk natury.

Naturalia non sunt turpia

  • Rzeczy przyrodzone nie są obrzydliwe

Nec Caesar supra grammaticos

  • Nawet Cezar musi poddać się regułom gramatyki

Ne puero gladium

  • Nie dawaj dziecku miecza

Nec tecum possum vivere, nec sine te

  • Nie mogę żyć z tobą ani bez ciebie

Nemo ignavia immortalis factus est

  • Nikt nie stał się nieśmiertelny poprzez gnuśność

Nemo iudex in propria causa

  • Nikt nie jest odpowiednim sędzią w własnej sprawie

Nemo propheta in patria sua

  • Nikt nie jest prorokiem we własnej ojczyźnie

Nemo scit, ubi calceus urat, nisi qui eum portat

  • Tylko ten wie, gdzie go trzewik ciśnie, kto go nosi

Nemo sine vitiis est

  • Nikt nie jest bez wad

Nemo tenetur ad impossibile

  • Nikt nie może być zmuszony do rzeczy niemożliwych

Nemo timendo ad summum pervenit locum

  • Nikt nie doszedł do celu poprzez strach

Nemo usque ad mortem beatus mansit

  • Nikt aż do śmierci nie był szczęśliwy

Nihil citius arescit quam lacrimae

  • Nic nie wysycha szybciej niż łzy

Nihil citius senescit quam gratta

  • Nic nie starzeje się szybciej niż wdzięczność

Nihil est tam angusti animi quam amare divitias

  • Nic tak nie świadczy o małostkowości jak umiłowanie bogactwa

Nihil fit sine causa

  • Nic nie dzieje się bez powodu

Nihil homini certum est

  • Nic człowiekowi nie jest pewne

Nihil obstat

  • Nic nie stoi na przeszkodzie

Nil melius (est) quam cum ratione tacere

  • Nie ma nic lepszego nad rozsądne milczenie

Nil mirari, nil indignari, sed intellegere

  • Nie dziwić się, nie oburzać, lecz zrozumieć

Nil mortalibus ardui est

  • Nic dla człowieka nazbyt strome

Niminum civiles viles

  • Zbyt grzeczni bywają ordynarni

Nomina sunt odiosa

  • Nazwiska są nienawistne. Nie należy wymieniać nazwisk

Nomen omen

  • Nazwisko [stanowi] wróżbę

Nomquam periculum sine periculo vincitur

  • Niebezpieczeństwo nigdy nie zostanie pokonane bez ryzyka

Non bis in idem

  • Nikogo nie karać dwukrotnie za to samo

Non nova, sed nove

  • Rzecz nie nowa, lecz podana w sposób nowy

Non omne quod nitet aurum est

  • Nie wszystko, co się świeci jest złotem

Non omnis moriar

  • Nie wszystek umrę

Non scholae, sed vitae discimus

  • Uczymy się nie dla szkoły, lecz dla życia

Nulla poena sine lege

  • Nie ma kary bez uzasadnienia prawnego

Nullum crimen sine lege

  • Nie ma zbrodni bez uzasadnienia prawnego

O

O tempora, o mores

  • Co czas, to obyczaj

O, spectaculum miserum et acerbum!

  • O, widowisko nędzne i przykre!

Obsequio retinentur amici

  • Uległość zatrzymuje przyjaciół

Odi et amo

  • Kocham i nienawidzę.

Officium officio provocatur

  • Grzeczność jest powodowana grzecznością

Omnia mea mecum porto

  • Niosę ze sobą wszystko, co moje

Otium pulvinar satanae

  • Nieróbstwo to łoże szatana

Obest plerumque iss, qui discere volunt, auctoritas eorum, qui docent

  • Powaga tych, którzy uczą, staje się przeszkodą dla tych, którzy chcą się uczyć

Obiectum quaestionis

  • Przedmiot rozważania

Obiit in Christo

  • Zmarł w Chrystusie

Obligatio impossibilium

  • Obowiązek (zobowiązanie), którego nie można wypełnić

Obligatio sub fide nobili

  • Zobowiązany pod słowem honoru

Oblivio signum neglegentiae

  • Zapomnienie jest objawem lekceważenia

Oboedientia mater felicitatis

  • Posłuszeństwo jest matką szczęścia

Obscura persona

  • Niejasny (wątpliwy) człowiek

Obscuratus est sol et aer

  • Zaćmiło się słońce i powietrze

Obscurum per obscurius

  • [Tłumaczyć] rzecz niezrozumiałą przez jeszcze mniej zrozumiałą

Obsequio retinentur amici

  • Uległością utrzymuje się przyjaciół

Obsequi(um) amicos, veritas odium parit

  • Uległość tworzy przyjaźń, prawda rodzi nienawiść

Ob turpem causam

  • Z wsydliwego powodu

Occasio furem facit

  • Okazja czyni złodzieja

Occidit, occidit spes omnis...

  • Upadła, upadła wszelka nadzieja...

Occupatio terrae nullius

  • Zawłaszczenie ziemi niczyjej

Occurrunt homines, nequeunt occurrere montes

  • Spotykają się ludzie, a góra z górą się nie spotka

P

Parentes carissimus habere debemus

  • Rodziców, za najdroższych mieć musimy

Parva domus, parva cura

  • Mały dom, mała troska

Pauperrimi non semper misserimi

  • Najubożsi nie zawsze najbardziej nieszczęśliwi

Pecunia non olet

  • Pieniądze nie śmierdzą

Pecuniae imperare non servire oportet

  • Pieniądzom należy rozkazywać, a nie służyć

Per aspera ad astra

  • Przez cierpienie do gwiazd

Perfer et obdura

  • Znoś i panuj nad sobą

Persona non grata

  • Osoba niechciana

Plenus venter non studet libenter!

  • Pełen brzuch nie uczy się chętnie!

Poetae nascuntur, oratores fiunt

  • Poeci rodzą się, mówcą można zostać

Post mortem est nulla voluptas

  • Po śmierci nie ma już przyjemności

Praesente medico nihil nocet

  • W obecności lekarza nic nie szkodzi

Praeterita mutare nemo potest

  • Nikt nie może zmienić przeszłości

Prima facie

  • Na pierwszy rzut oka

Primus inter pares

  • Pierwszy między równymi

Prius quam exuaudias

  • Nie sądź zanim nie wysłuchasz

Pro domo sua

  • W obronie mojego domu

Pulvis et umbra sumus

  • Jesteśmy pyłem i cieniem

Pacem in terris

  • Pokój na ziemi

Pacta clara, boni amici

  • [Gdy] układy są jasne, [są] dobrzy przyjaciele

Pacta sunt servanda

  • Należy przestrzegać umów

Panem nostrum cotidianum

  • Chleba naszego powszedniego

Parcus assidet insano

  • Skąpiec bliski szalonemu

Pareatis!

  • Bądźcie posłuszni!

Pares cum paribus facillime congregnatur

  • Równi z równymi łączą się najlepiej

Parieti loqueris

  • Mówisz do ściany

Q

Quae tua sunt, tibi habe; quae mea sunt, redde mihi

  • To, co twoje sobie zachowaj; to, co moje, oddaj mi

Quid opus est verbis?

  • Na co tu słowa?

Quid rei est?

  • W czym rzecz?

Quid stultius est quam incerta pro certis habere?

  • Cóż jest głupsze niż uważać rzeczy niepewne za pewne?

Quid vesper ferat, incertum est

  • Nie wiadomo, co przyniesie wieczór

Quidquid discis, tibi discis

  • Czegokolwiek się uczysz, rozwijasz się

Quiescere iuventus nescit

  • Młodzież nie może trwać w spokoju

Quod scimus gutta est, ignoramus mare

  • To, co wiemy, jest kroplą, a to, czego nie wiemy morzem

Quot homines, tot sententiae

  • Ile ludzi, tyle opinii

Quod tibi fieri non vis, alteri ne feceris

  • Nie czyń drugiemu, co Tobie niemiłe

Quaecumque vultis, ut faciant vobis homines et vos facite eis

  • [Wszystko] co byście chcieli, żeby wam ludzie czynili, i wy im czyńcie

Quaedam sunt, quae nocere non possint...

  • Są pewne siły, które nie mogą szkodzić...

Quae finxere, timent...

  • Co sobie wytworzyli [w wyobraźni], tego się boją...

Quaelibet vulpus caudem suam laudat

  • Każdy lis swój ogon chwali

Quae nocent, docent

  • To, co szkodzi, uczy

Quae non sunt prohibita permissa intelleguntur

  • To, co jawnie nie zakazane, wydaje się, że jest dozwolone

Quae peccamus iuvenes, ea luimus senas

  • Za grzech młodości płacimy na starość

Quae potui, feci, faciant meliora potentes

  • Co mogłem, zrobiłem, niechaj lepiej zrobią ci, którzy mogą

Quaere peregrinum!

  • Szukaj obcego!

Quaerite et invenietis

  • Szukajcie a znajdziecie

Quod licet Iovi, non licet bovi

  • Co wolno Jowiszowi, nie wolno wołowi

R

Raptus puellae

  • Porwanie dziewicy

Repetitio est mater studiorum

  • Powtarzanie jest matką nauk

Requiescat in pace

  • Niech spoczywa w pokoju

Requiescat in pice

  • Niech spoczywa w smole

Res publica mihi carior est quam vita mea

  • Republika jest mi droższa od mojego życia

Rapienda rebus in malis praeceps via (e)st

  • W nieszczęściu należy obierać drogę ryzykowną

Raram fecit mixturam cum sapientia forma

  • Piękność rzadko idzie w parze z mądrością

Rari quippe boni: numera, vix sunt totidem, quot Thebarum portae, vel divitis ostia Nili

  • Zacnych na świecie niewielu, dobrzy ludzie [to] rzadkość: ot, tylu, ile bram w Tebach albo ujść Nilu!

Ratio discessit

  • Zdrowy rozsądek odszedł

Ratio dubitandi

  • Podstawa do wyrażenia wątpliwości

Ratio (legis) est anima legis

  • Uzasadnienie (ustawy) jest duszą ustawy

Rationale animal es

  • Jesteś istotą rozumną

Rationale enim animal est homo

  • Człowiek bowiem jest istotą rozumną

Ratio (...) nihil aliud est quam in corpus humanum pars divini spiritus mersa

  • Rozum (...) nie jest niczym innym, jak zasadzoną w ludzkim ciele cząstką ducha boskiego

Re bena gesta

  • Dobrze wykonawszy pracę

Rebus dictantibus

  • Według potrzeb rzeczy

Rebus in adversis melius sperare memento

  • W trudnych warunkach miej nadzieję na lepsze

Rebus in angustis facile (e)st contemnere vitam

  • Będąc w nieszczęściu, nietrudno pogardzać życiem

Rebus sic stantibus

  • W takim stanie rzeczy

Repetitio est mater studiorum

  • Powtarzanie jest matką nauk

S

Saluta libenter!

  • Pozdrów chętnie!

Salus aegroti suprema lex esto

  • Zdrowie chorego niech będzie najwyższym prawem

Salus rei publicae suprema lex esto

  • Dobro państwa niech będzie najwyższym prawem

Sapere auso

  • Temu, który odważył się być mądrym

Scio, me nihil scire

  • Wiem, że nic nie wiem

Sed fugit interea , fugit irreparabile tempus

  • Lecz tymczasem ucieka, ucieka niepowetowany czas

Si dis placet

  • Jeśli bogom się podoba

Similis simili gaudet

  • Podobny cieszy się podobnym

Sine ira et studio

  • Bez gniewu i pasji

Suae quisque fortunae faber est

  • Każdy jest kowalem swojego losu

Sursum corda!

  • W górę serca!

Suum cuiquae [placet]

  • Każdemu [podoba się] swoje

Sacculus plenus aranearum

  • Sakiewka pełna jest pająków

Sacer esto!

  • Niech będzie poświęcony bogom!

Sacer nepotibus cruor

  • Krew przeklęta dla potomnych

Sacra celerius absolvenda

  • Obrzędy trzeba szybciej kończyć

Sacra populi lingua est

  • Język ludu jest święty

Sacra profanis [secernere; discernere]

  • [Oddzielić] sprawy święte od świeckich

Saeculi, non hominis virtus

  • Dostojność wieku, a nie człowieka

Saeculi vitia, non hominis

  • Ułomność epoki, a nie ludzi

Saeculorum novus nascitur ordo

  • Rodzi się nowy porządek wieków

Saepe enim causa moriendi est timide mori

  • Często przyczyną śmierci jest lęk przed śmiercią

Saepe (e)st etiam sub palliolo sordido sapientia

  • Często pod brudnym płaszczem jest (skrywa się) mądrość

Saepe stilum vertas, iterum quae digna legi sint, scirpturus, neque t(e), ut miretur turba labores, contentus paucis lectoribus...

  • Często odwracaj rylec [poprawiaj, zamazuj błędy], jeśli chcesz pisać rzeczy godne powtórnego czytania. Nie trudź się dla sławy u tłumu, ale pracuj, zadowalając się nielicznymi czytelnikami...

T

Tempora mutantur et nos mutamus in illis

  • Czasy się zmieniają i my się zmieniamy wraz z nimi

Tempora si fuerint nubila, solus eris

  • Jeśli czasy będą chmurne, będziesz sam

Tibi persuade esse te mihi carissimum

  • Przekonaj siebie, że ty jesteś mi najdroższy

Trahimur omnes studio laudis

  • Wszyscy pragniemy sławy

Tres faciunt collegium

  • Trzy osoby czynią zgromadzenie

Tu mihi carissimus es

  • Jesteś mi najdroższy

Tu quoque, mi fili?

  • Ty także, mój synu?

Tu quoque, Brute?

  • Ty także, Brutusie?

Tabellae defixionis

  • Tabliczka zaklęć

Tabula in naufragio

  • Deska w katastrofie morskiej (Ostatnia deska ratunku)

Tabula rasa et plana et polita

  • Czysta tablica, płaska i gładka

Tace, sed memento!

  • Milcz, ale pamiętaj!

Tacet, sed loquitur

  • Milczy, ale mówi

Tacito consensu

  • Za milczącą zgodą

Tam deest avaro quod habet, quam quod non habet

  • Chciwemu tak samo mało jest tego, co ma, jak i tego, czego nie ma

Tam mulam (e)st habere nummos, non habere quam malum (e)st

  • Równie źle jest, kiedy się ma pieniądze, jak i kiedy się ich nie ma

Tandem bono causa triumphat

  • Wreszcie słuszna sprawa zwyciężyła

Tanta animorum imbecillitas est, ubi ratio discessit

  • Tak wielka jest słabość umysłu, gdy ktoś utraci zdrowy rozsądek

Tanta vis probitatis est, ut eam (...) in hoste etiam diligamus

  • Taka jest siła uczciwości, że szanujemy ją nawet u przeciwnika

Tanti est, quantum habet

  • Tyle wart, ile ma

Tantum doluerunt, quantum doloribus se inseruerunt

  • Tyle doznają boleści, ile się im poddają

Tantum possumus, quantum scimus

  • Tyle możemy, ile umiemy

U

Unus pro multis

  • Jeden za wszystkich

Usus magister est opimus

  • Praktyka jest najlepszym nauczycielem

Ut salutus, ita salutaris

  • Jak pozdrowisz, tak zostaniesz pozdrowiony

Uberrima fide

  • W najbardziej uczciwy sposób

Ubi amici, ibi opes

  • Gdzie przyjaciele, tam bogactwa

Ubi concordia, ibi victoria

  • Gdzie zgoda, tam zwycięstwo

Ubicumque dulce est, ibi et acidum invenies

  • Wszędzie, gdzie jest słodkie, jest i kwaśne

Ubicumque homo est, ibi beneficii locus est

  • Gdzie człowiek jest, tam i okazja do wyświadczenia dobrodziejstw

Ubi deest peplum, non est perfectum gaudium

  • Gdzie brak stroju, radość niepełna

Ubi emolumentum, ibi onus

  • Gdzie prawa (przywileje), tam i obowiązki

Ubi est confessio, ibi est remissio

  • Gdzie jest przyznanie się, tam jest przebaczenie

Ubi ius, ibi onus

  • Gdzie prawo, tam obowiązek

Ubi ius, ibi societas

  • Gdzie prawo, tam i społeczeństwo.

Ubi lex, ibi poena

  • Gdzie prawo, tam kara

Ubi mel, ibi apes

  • Gdzie miód, tam pszczoły

Ubi nihil est, Caesar iure suo excidit

  • Gdzie nie ma niczego, tam cesarz traci swe prawa

Ubi onus, ibi sonus

  • Gdzie ciężar, tam jęk

Ubi periculum, ibi lex

  • Gdzie niebazpieczeństwo, tam prawo

Ubi rerum testimonia adsunt, quid opus est verbis?

  • Tam, gdzie sprawa sama za siebie mówi, po co słowa?

Ubi societas, ibi ius

  • Gdzie społeczeństwo, tam prawo

Ubi timor, ibi pudor

  • Gdzie strach, tam i wsyd

Ubi tu Caius, ibi ego Caia

  • Gdzie ty, Kajusie (Gajuszu), tam i ja, Kaja (Gaja)

Ubi velis, nolunt; ubi nolis, volunt

  • Kiedy chcesz, nie chcą; kiedy nie chcesz, chcą

Ubi vita, ibi poesis

  • Gdzie życie, tam i poezja

Ultima cena

  • Ostatnia Wieczerza

V

Vacuum horrendum.

  • Pustka powodująca przerażenie

Vade in pace

  • Idź w pokoju

Vade mecum

  • Chodź ze mną.

Vae victis!

  • Biada zwyciężonym!

Ventis verba das

  • Puszczasz słowa na wiatr

Verba docent, exempla trahunt

  • Słowa uczą, przykłady potwierdzają

Verba et voces praetereaque nihil

  • Słowa i słowa, nic ponadto

Verbum nobile debet esse stabile

  • Słowo szlachetne powinno być stałe

Vercundia omnium virtutum custos est

  • Skromność jest strażnikiem wszystkich cnót

Vincere scis, Hannibal, victoria uti nescis

  • Umiesz zwyciężać Hannibalu, nie umiesz korzystać ze zwycięstwa

Vindica te tibi

  • Uratuj siebie dla siebie

Vinum incedit iras

  • Wino zapala gniew

Virtus sola homines beatos reddit

  • Tylko cnota czyni ludzi szczęśliwymi

Vis pacem, para bellum

  • Chcesz pokoju, szykuj wojnę

Vis vim vi pellit

  • Siła siłę siłą wypędzi

Vita sine libertate nihil est

  • Życie bez wolności jest niczym

Vita sine litteris mors est

  • Życie bez wiedzy jest śmiercią

Vive memor, quam sis aevi brevis

  • Żyj, pamiętając, jak krótkowieczny jesteś

Vivere est cogitare

  • Żyć to znaczy myśleć

Vivere est militare

  • Życie jest walką

Vivitur parvo bene

  • Małym żyje się dobrze

Vix(i) et quem dederat carsum fortuna peregi

  • Żyłem i doświadczyłem tego, co dał mi los

Vos exemplaria graece versate semper

  • Wasze greckie przykłady są często rozważne

Vultus animi index (est)

  • Twarz odbiciem duszy

A | B | C | D | E | F | G | H | I | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V




Mówią Wieki
Z Historii






Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!


Spintria

Rzymianie pozostawili po sobie ciekawe fakty. (więcej)



.

Najnowsze informacje i odkrycia związane z Rzymem. (więcej)



Co miało miejsce tego dnia w Rzymie?



Kontakt

Jakub Jasiński alias Cosiek
adres mailowy



.

.

Powiedz innym co myślisz

.
.

Stopka strony

© Copyright 2004-2014 by Cosiek. All rights reserved.
Pomoc przy tworzeniu strony: Skyproject | Ta strona korzysta z plików cookies | Mapa strony